Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

ततोऽब्धिं संप्रविष्टा सा पंचस्रोता महानदी । स्वरूपेणैव सा पुण्या पुनः पुण्यतमाऽभवत्

Transliteration

tato'bdhiṃ saṃpraviṣṭā sā paṃcasrotā mahānadī | svarūpeṇaiva sā puṇyā punaḥ puṇyatamā'bhavat

Translation

于是，那条分作五道水流的大河汇入大海；她本性即为清净圣洁，而在彼处又再度成为更为至圣。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘then/from there’

• अब्द्धिम्: the ocean
• अब्द्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अब्द्धि/अब्दि/अभ्धि → अब्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• संप्रविष्टा: entered
• संप्रविष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-विश् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘entered’ (agreeing with सा)

• सा: she/that (river)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• पञ्चस्रोता: five-streamed
• पञ्चस्रोता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + स्रोतस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च स्रोतांसि यस्याः)

• महानदी: the great river
• महानदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (महती नदी)

• स्वरूपेण: by its own form
• स्वरूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य रूपेण = by its own form)

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle/emphasis)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पुण्या: holy
• पुण्या: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• पुण्यतमा: most holy
• पुण्यतमा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (deduced: Māhātmya narration style within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarasvatī Pañcasrotas at Prabhāsa (Sāgara-praveśa)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A majestic river divides into five shining streams as it merges into the ocean; the waters glow, suggesting a surge of sanctity at the moment of entry.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Ocean (Abdhi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even what is inherently pure becomes supremely purifying at a divinely charged confluence—tīrtha power amplifies sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sarasvatī–Ocean saṅgama at Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse states the metaphysical greatness (māhātmya) of the saṅgama.