Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

Devanagari script

अहमन्नं च भोक्ता च ओषधी त्वं निगद्यसे । अहमग्निश्च धूमश्च त्वमूष्मा ज्वालमेव च

Transliteration

ahamannaṃ ca bhoktā ca oṣadhī tvaṃ nigadyase | ahamagniśca dhūmaśca tvamūṣmā jvālameva ca

Translation

我为食物，亦为食者；汝被称为药草（Oṣadhī），能疗愈众生。我为火神阿耆尼（Agni），亦为烟；汝为热（Uṣmā）——亦为火焰（Jvālā）本身。

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• भोक्ता: eater, enjoyer
• भोक्ता: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: भुज् (धातु) + तृ (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कर्तरि तृ-प्रत्ययान्त-नाम (agent noun); पुल्लिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ओषधी: medicinal herb, plant
• ओषधी: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: ओषधी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, मध्यमपुरुषः; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• निगद्यसे: are called, are said to be
• निगद्यसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + गद् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present); आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुषः; एकवचनम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• अग्निः: fire
• अग्निः: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• धूमः: smoke
• धूमः: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: धूम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, मध्यमपुरुषः; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• ऊष्मा: heat, warmth
• ऊष्मा: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: ऊष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative singular)

• ज्वालाम्: flame
• ज्वालाम्: Predicate/Complement (विधेय; implied 'त्वम्')
• Type: Noun
• Root: ज्वाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (Accusative singular)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

Speaker

Śiva (deduced from śaiva identity-statements within Prabhāsakṣetra-māhātmya context)

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Agni
• Dhūma
• Oṣadhī
• Anna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All sustenance and transformation—food, consumption, healing, and fire—are divine; gratitude and purity of offering are implied.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, whose Māhātmya sacralizes worldly processes as expressions of the kṣetra’s presiding divinity.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated, though the imagery aligns with yajña (sacrificial) understanding of food and fire.