Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

देव्युवाच । कथं स ब्राह्मणो भूत्वा चौररूपो नराधमः । तन्मे कथय देवेश धनदः स यथाऽभवत्

Transliteration

devyuvāca | kathaṃ sa brāhmaṇo bhūtvā caurarūpo narādhamaḥ | tanme kathaya deveśa dhanadaḥ sa yathā'bhavat

Translation

女神说道：那位婆罗门如何竟变作盗贼、沦为人中最下者，却又成为“施财者”檀那达？诸天之主啊，请告诉我此事究竟如何发生。

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Prashna/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having become)

• चौररूपः: (as) thief-formed / like a thief
• चौररूपः: Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: चौर + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (चौरस्य रूपः)

• नराधमः: the lowest of men
• नराधमः: Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: नर + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधमः)

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• मे: to me
• मे: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; सर्वनाम (enclitic)

• कथय: tell
• कथय: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कथ्/कथय् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)

• धनदः: Dhanada (Kubera)
• धनदः: Karta (कर्ता) / Subject of abhavat
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (emphatic resumptive)

• यथा: how, in what way
• यथा: Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/how)

• अभवत्: became, came to be
• अभवत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kubera-sthāna (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Deveśa/Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, attentive and serious, questions Śiva; Śiva sits composed, ready to narrate; behind them a stylized map-like hint of Prabhāsa sites, indicating the story will explain Kubera-sthāna’s mystery.

Characters & Entities

• Devī
• Deveśa (Śiva)
• Brāhmaṇa
• Dhanada (Kubera)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scripture frames moral inquiry as part of dharma: the listener seeks the causal story behind fall and redemption.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context continues the Prabhāsa Kṣetra route, moving toward Kuberasthāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative question that introduces the forthcoming account.