Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 94

Devanagari script

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वंतरे प्रिये । चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते

Transliteration

madhye tu prāvṛtaṃ sarvamasminmanvaṃtare priye | cakramainākayormadhye diśi dakṣiṇamucyate

Translation

爱者啊，于此摩奴劫（Manvantara）中，居于中央的一切皆被说为覆蔽、围合。于恰克拉（Cakra）与摩那迦（Maināka）之间，其方位被称为南方。

Word by Word

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात/समुच्चय-व्यतिरेकसूचक (particle: but/indeed)

• प्रावृतम्: covered/enclosed
• प्रावृतम्: Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √वृ (वृञ् आवरणे धातु) → प्रावृत (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'सर्वम्' इत्यस्य विशेषण

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद (वाक्ये विषयः)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• मन्वन्तरे: in the Manvantara
• मन्वन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनु + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मनु-सम्बन्धि अन्तरम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन

• चक्रम्: the circle/disc
• चक्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद

• ऐनाकयोः: of (the two) Ainākas/Mainākas
• ऐनाकयोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऐनाक (प्रातिपदिक; 'ऐनाक' = मैनाक-सम्बन्धिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; सम्बन्ध (genitive)

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• दिशि: in the direction
• दिशि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• दक्षिणम्: the south (southern side)
• दक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'उच्यते' इत्यस्य कर्म/विधेय

• उच्यते: is said/called
• उच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वच् व्यक्तायां वाचि धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Skanda Dialogue

Listener: Priye/Devī (beloved)

Visual Art Cues

Scene: A schematic sacred map: mythic landmarks labeled Cakra and Maināka with the southern direction indicated; the ‘middle’ region appears enclosed/covered, suggesting a bounded cosmic basin in this manvantara.

Characters & Entities

• Manvantara
• Cakra (place/marker)
• Maināka (mountain/marker)
• Dakṣiṇa-diś (south)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage lore preserves sacred geography through cosmological and directional markers, guiding devotees within the tīrtha landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Prabhāsa-kṣetra region, described via landmarks (Cakra and Maināka).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it provides locational/directional information relevant to tīrtha navigation.