Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2
Devanagari script
ईश्वर उवाच । ब्रह्मणस्तु पुरा देवि दक्षो नाम सुतोऽभवत् । प्रजाः सृजेति उद्दिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा
Transliteration
īśvara uvāca | brahmaṇastu purā devi dakṣo nāma suto'bhavat | prajāḥ sṛjeti uddiṣṭaḥ pūrvaṃ dakṣaḥ svayaṃbhuvā
Translation
自在天（Īśvara）说道：“久远以前，噢女神，梵天（Brahmā）有一子名达叉（Dakṣa）。当时达叉奉自生者（Svayambhū，梵天）之命，令其创造众生后裔，使族类繁衍。”
Word by Word
ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle)
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशार्थक-निपात (quotative/‘by name’)
सुतःson
सुतः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘दक्षः’ इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्ध (apposition)
अभवत्was, became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रजाःcreatures, progeny
प्रजाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सृजcreate
सृज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
उद्दिष्टःwas instructed, was directed
उद्दिष्टः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘दक्षः’ इत्यस्य विशेषणम्
पूर्वम्earlier, first
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic restatement)
स्वयंभुवाby Svayambhū (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देशः (‘by Svayambhū’)
Speaker
Īśvara (Śiva)
Skanda Dialogue
Listener: Devī (Pārvatī)
Visual Art Cues
Scene: Brahmā (Svayambhū) instructs Dakṣa to create progeny; Brahmā seated on lotus, Dakṣa standing with folded hands; cosmic backdrop with emerging beings hinted in symbolic forms.
Characters & Entities
Ī
ĪśvaraD
DevīB
BrahmāD
DakṣaS
SvayambhūFAQs
Cosmic order is sustained through assigned duties—creation and responsibility are presented as dharma.
The chapter sits within Prabhāsakṣetra Māhātmya, though the verse itself is genealogical rather than topographical.
None.