Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

एवमुक्तः स वै विप्रः करोत्येवाभिवादनम् । न वर्णावरजं वेत्ति बालभावाद्वरानने

Transliteration

evamuktaḥ sa vai vipraḥ karotyevābhivādanam | na varṇāvarajaṃ vetti bālabhāvādvarānane

Translation

受此教诲后，那孩子确实行了礼；然而因童稚之故，啊，容颜姣好者，他并不明白诸瓦尔那之间应有的先后尊卑次第。

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• उक्तः: having been told/addressed
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सः इति) विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• विप्रः: the Brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; (सः इत्यस्य अप्पोजिशन)

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (only/just)

• अभिवादनम्: salutation
• अभिवादनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभि+वद् (धातु) → अभिवादन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• वर्णावरजम्: the junior/secondary (matter) of varṇa
• वर्णावरजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक) + अवरज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्णस्य अवरजम् = younger/secondary with respect to varṇa)

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• बालभावात्: due to childishness
• बालभावात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: बालभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बालस्य भावः)

• वरानने: O fair-faced lady
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरानना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/सम्बोधन-प्रयोगः), एकवचन; कर्मधारयः (वरा आनना यस्याः)

Speaker

Narrator (addressing a listener as varānane; specific identity not explicit in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānane/Bhāminī (addressed female listener within the frame narrative)

Visual Art Cues

Scene: A bark-clad brahmacārin boy offers salutations with sincere devotion yet confused etiquette; a gentle, fair-faced interlocutor is implied by the address (varānane).

Characters & Entities

• abhivādana
• varṇa
• boy

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Saṃskāra begins practice, but discernment matures gradually; dharma is learned through training and time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra; the māhātmya embeds teachings on conduct within its sacred narrative world.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhivādana is performed; the verse notes imperfect understanding due to the boy’s age.