Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अनसूया शुचिर्लज्जा स्मृतिः शक्तिः श्रुतिस्तथा । द्वे भार्ये कामदेवाय रतिः प्रीतिस्तथैव च

Transliteration

anasūyā śucirlajjā smṛtiḥ śaktiḥ śrutistathā | dve bhārye kāmadevāya ratiḥ prītistathaiva ca

Translation

又有 Anasūyā（无嫉）、Śuci（清净）、Lajjā（惭愧）、Smṛti（忆念）、Śakti（神力），以及 Śruti（圣闻）。并赐给爱神迦摩天（Kāmadeva）两位妻子：Rati（欢爱）与 Prīti（喜悦）。

Word by Word

• अनसूया: Anasūyā (non-envy; name)
• अनसूया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनसूया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शुचिः: Śuci (purity; name)
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लज्जा: Lajjā (modesty; name)
• लज्जा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतिः: Smṛti (memory; name)
• स्मृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शक्तिः: Śakti (power; name)
• शक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्रुतिः: Śruti (revelation; name)
• श्रुतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तथा: and likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (adverb/conjunctive)

• द्वे: two
• द्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; संख्यावाचक विशेषण

• भार्ये: wives
• भार्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• कामदेवाय: to Kāmadeva
• कामदेवाय: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कामदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन

• रतिः: Rati
• रतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रीतिः: Prīti
• प्रीतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī addressed as ‘devi/varānane’ in the surrounding verses

Visual Art Cues

Scene: A mythic courtly scene: Prajāpati’s lineage being recited; Kāmadeva seated with Rati and Prīti, surrounded by personified virtues—Anasūyā, Śuci, Lajjā, Smṛti, Śakti, Śruti—each depicted as luminous goddesses holding emblematic attributes (water-pot for śauca, palm-leaf for śruti, lamp for smṛti).

Characters & Entities

• Kāmadeva
• Rati
• Prīti
• Anasūyā
• Śuci
• Lajjā
• Smṛti
• Śakti
• Śruti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas depict ethical and spiritual qualities as living powers; desire (Kāma) is framed within dharmic bonds and higher virtues.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; it supports the Prabhāsakṣetra story that will explain the local deity Kṛtasmaradeva.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.