Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ईश्वर उवाच । दक्षः प्रजापतिः पूर्वं बभूव त्वत्पिता प्रिये । शतं सुतानां जज्ञेऽस्य गौरीणां दीर्घचक्षुषाम्

Transliteration

īśvara uvāca | dakṣaḥ prajāpatiḥ pūrvaṃ babhūva tvatpitā priye | śataṃ sutānāṃ jajñe'sya gaurīṇāṃ dīrghacakṣuṣām

Translation

自在天说道：“往昔，生主达刹曾为你的父亲，亲爱者。其有百位女儿诞生，皆容色端丽，长目清明。”

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रजापतिः: Prajāpati (lord of creatures)
• प्रजापतिः: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पूर्वम्: formerly, earlier
• पूर्वम्: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• बभूव: became/was
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वत्पिता: your father
• त्वत्पिता: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; संख्यावाचक

• सुतानाम्: of sons/children
• सुतानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• जज्ञे: were born
• जज्ञे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• गौरीणाम्: of the fair/bright (daughters)
• गौरीणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• दीर्घचक्षुषाम्: of those having long eyes
• दीर्घचक्षुषाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; बहुव्रीहि (possessive): ‘having long eyes’

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva begins the backstory: Dakṣa Prajāpati, Devī’s father, and the birth of a hundred daughters—fair, long-eyed—setting the genealogical stage.

Characters & Entities

• Dakṣa Prajāpati
• Devī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha accounts often ground sacred places in cosmic genealogy, linking human and divine lineages to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is genealogical; it supports the Prabhāsakṣetra origin narrative rather than naming a tīrtha directly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.