Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

Devanagari script

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

Transliteration

varttulaṃ tejabiṃbaṃ tu madhyasthaṃ raktavāsasam | ādityasya tvidaṃ rūpaṃ sarvalokeṣu pūjitam | dhyātvā saṃpūjayennityaṃ sthaṃḍilaṃ maṇḍalāśrayam

Translation

一轮圆满的光辉宝轮，安住于中央，身着红衣——此即阿底提耶（Āditya）之相，为诸世界所礼敬。如此观想之后，应当日日供奉，依于置于净坛（sthaṇḍila）上的曼荼罗而行礼拜。

Word by Word

• वर्त्तुलम्: circular
• वर्त्तुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्त्तुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तेजबिंबम्: a disc/orb of radiance
• तेजबिंबम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् + बिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: तेजस्- बिम्ब (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण/विरोधसूचक (particle)

• मध्यस्थम्: situated in the middle
• मध्यस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्य + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: मध्य-स्थ (सप्तमी-तत्पुरुष: मध्ये स्थित)

• रक्तवाससम्: wearing red garments
• रक्तवाससम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रक्त + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: रक्तं वासः यस्य

• आदित्यस्य: of the Sun (Āditya)
• आदित्यस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• इदम्: this
• इदम्: Karta (as subject complement/कर्ता-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• रूपम्: form
• रूपम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वलोकेषु: in all worlds
• सर्वलोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समास: सर्व-लोक (षष्ठी-तत्पुरुष)

• पूजितम्: worshipped
• पूजितम्: Karta (as predicate adjective of 'rūpam'/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ध्यात्वा: having meditated
• ध्यात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having meditated

• संपूजयेत्: should worship fully
• संपूजयेत्: Vidhi (Injunction/विधेय)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण: always

• स्थण्डिलम्: a prepared ground/altar-spot
• स्थण्डिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थण्डिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• मण्डलाश्रयम्: resting on/associated with a circle (maṇḍala)
• मण्डलाश्रयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मण्डल + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मण्डल-आश्रय (षष्ठी/सप्तमी-भाव: मण्डले आश्रयः यस्य)

Speaker

Sūta (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A consecrated earthen altar (sthaṇḍila) with a circular solar maṇḍala; at its center a blazing red-gold orb, envisioned as Āditya in red garments; a devotee seated in dhyāna, then offering arghya and flowers.

Characters & Entities

• Āditya (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True tīrtha-worship joins inner vision and outer rite: meditation on the Sun’s universal form culminates in daily, disciplined worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where Āditya’s universally worshiped form is installed in a mandala for regular devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

Visualize Āditya as a central circular orb of radiance in red garments, then perform daily worship using a prepared sthaṇḍila and a maṇḍala-based arrangement.