Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सांबादित्यं सुरश्रेष्ठे यः सांबेन प्रतिष्ठितः । स्थानानि त्रीणि देवस्य द्वीपेऽस्मिन्भास्करस्य तु

Transliteration

sāṃbādityaṃ suraśreṣṭhe yaḥ sāṃbena pratiṣṭhitaḥ | sthānāni trīṇi devasya dvīpe'sminbhāskarasya tu

Translation

噢诸天中最胜者，此处有“桑巴日神”Sāmbāditya，为桑巴（Sāmba）所建立。在此地（此洲）之中，日神婆斯迦罗（Bhāskara）有三处神圣住处。

Word by Word

• सांबादित्यम्: Sāmbāditya (the Sun associated with Sāmba)
• सांबादित्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सांबादित्य (प्रातिपदिक) [सांब + आदित्य]
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः): सांबस्य आदित्यः

• सुरश्रेष्ठे: O best among the gods
• सुरश्रेष्ठे: Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोगः)
• Type: Noun
• Root: सुरश्रेष्ठ (प्रातिपदिक) [सुर + श्रेष्ठ]
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय-समास: सुरेषु श्रेष्ठः

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• सांबेन: by Sāmba
• सांबेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• प्रतिष्ठितः: established
• प्रतिष्ठितः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘स्थापितः/प्रतिष्ठापितः’ अर्थः

• स्थानानि: places, sites
• स्थानानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषणम् (स्थानानि इति विशेष्यस्य)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• द्वीपे: in the island/region
• द्वीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• भास्करस्य: of Bhāskara (the Sun)
• भास्करस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• तु: indeed/and (contrastively)
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/contrastive particle)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāmbāditya (Bhāskara) and the three Sūrya-sthānas

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Sūrya icon (Sāmbāditya) stands consecrated; Sāmba is shown in devotion, hands raised in arghya; three marked stations appear like a triad across the landscape, connected by a pilgrim path.

Characters & Entities

• Sāmbāditya
• Sāmba
• Bhāskara (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can be anchored through consecration (pratiṣṭhā); sacred stations become enduring supports for dharmic life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sāmbāditya within the Prabhāsa sacred region, as part of the Sun’s three celebrated stations.

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed rite is given; it identifies the consecrated deity and enumerates the three principal Sūrya-sthānas.