Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः । यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्

Transliteration

dhanyeyaṃ gautamī gaṃgā gautamo'yaṃ mahātapāḥ | yatprasādena sarveṣāṃ kalyāṇaṃ samupasthitam

Translation

此高多弥恒河诚为有福，此大苦行者乔多摩亦为有福；由其恩德，众生之安乐今已圆满成就。

Word by Word

• धन्या: blessed
• धन्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (गौतमी गङ्गा इति)

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• गौतमी: Gautami (river)
• गौतमी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौतमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेष्य/नाम (गङ्गा)

• गङ्गा: Ganga
• गङ्गा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• महातपाः: one of great austerity
• महातपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः (महत्तपः यस्य सः = one of great austerity)

• यत्: whose / by whose
• यत्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• प्रसादेन: by (his) grace
• प्रसादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सामान्य), षष्ठी (6), बहुवचन

• कल्याणम्: welfare / auspiciousness
• कल्याणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्याण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• समुपस्थितम्: has arisen / has come about
• समुपस्थितम्: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: सम् + उप + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘has arrived/has come about’

Speaker

Nārada (contextual; continuing his appreciative speech)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautamī Gaṅgā (Godāvarī)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: addressed assembly of devotees/sages

Visual Art Cues

Scene: A luminous riverbank scene: the Gautamī (Godāvarī) flowing clear; sage Gautama in austere posture; devotees offering water and flowers; an atmosphere of collective auspiciousness arising from ṛṣi-prasāda.

Characters & Entities

• Gautamī Gaṅgā (Godāvarī)
• Gautama
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy rivers and realized sages are celebrated as channels of grace that bring auspicious welfare to communities of pilgrims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautamī Gaṅgā (Godāvarī) is explicitly praised, alongside the sanctifying presence of Ṛṣi Gautama.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse functions as thanksgiving for the grace enabling auspicious attainment.