Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

शिवलिंगं त्वया नाथ स्थापितं यन्ममोपरि । मम नाम्ना भवतु च कुशेश्वर इति स्मृतम्

Transliteration

śivaliṃgaṃ tvayā nātha sthāpitaṃ yanmamopari | mama nāmnā bhavatu ca kuśeśvara iti smṛtam

Translation

噢主宰！你在我之上所安立的湿婆林伽，愿以我的名号命名，并被忆念为“俱舍湿伐罗（Kuśeśvara）”。

Word by Word

• शिवलिङ्गम्: Śiva-linga
• शिवलिङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—शिवस्य लिङ्गम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agentive means/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• नाथ: O lord
• नाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• स्थापितम्: installed / established
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शिवलिङ्गम् इत्यस्य विशेषणम्

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• उपरि: above / upon
• उपरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उपरि (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of place)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नाम्ना: by (my) name
• नाम्ना: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• कुशेश्वरः: Kuśeśvara (Lord named after Kuśa)
• कुशेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुश + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कुशस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• स्मृतम्: is called / is remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (नाम) इत्यर्थे—‘called/remembered’

Speaker

Kuśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kuśeśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Hari (addressed as Nātha)

Visual Art Cues

Scene: Kuśa petitions the Lord: the liṅga installed above him should bear his name—Kuśeśvara. The scene emphasizes consecration, inscription, and the birth of a shrine-name within Dvārakā.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Kuśeśvara
• Viṣṇu (implied by nātha in context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places arise from divine acts and remembered names; the liṅga becomes a lasting focus for devotion and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kuśeśvara—named Śiva-liṅga associated with the Dvārakā region in the Prabhāsa Khaṇḍa’s Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, worship of the established liṅga (Kuśeśvara) is encouraged as a tirtha-centered devotional practice.