Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । गमनाय मतिं चक्रे केदारं प्रति भूमिपः

Transliteration

pulastya uvāca | tasya tadvacanaṃ śrutvā sa rājā vismayānvitaḥ | gamanāya matiṃ cakre kedāraṃ prati bhūmipaḥ

Translation

普拉斯提亚说道：王闻此言，惊叹不已，遂决意启程，心念直向凯达拉。

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• तस्य: of him/that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (वचनम्)

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• विस्मयान्वितः: filled with wonder
• विस्मयान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; √इ (धातु) + अनु-, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विस्मयेन अन्वितः)

• गमनाय: for going
• गमनाय: Sampradana/Purpose (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: गमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)

• मतिम्: intention, resolve
• मतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• चक्रे: made (formed)
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• केदारम्: Kedāra
• केदारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रति: towards
• प्रति: Sambandha (Directional relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/उपपद (preposition)

• भूमिपः: the ruler, king
• भूमिपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भूमेः पतिः)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (māhīpati)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya as narrator; a king, astonished, resolves to journey northward toward the snowy Kedāra—maps, attendants, and the distant Himalayan silhouette suggesting the sacred goal.

Characters & Entities

• Pulastya
• Kedāra
• Bhūmipa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True hearing (śravaṇa) of sacred teaching leads to decisive action—undertaking pilgrimage and worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra is explicitly named as the destination of yātrā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pilgrimage (yātrā/gamana) to Kedāra is implied as the next dharmic step.