Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

संसारे विबुधश्रेष्ठ जगत्स्थावरजंगमम् । न तदस्ति त्रिलोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि शंकर । यत्त्वया न प्रभो व्याप्तं सृष्टिसंहारकारणात्

Transliteration

saṃsāre vibudhaśreṣṭha jagatsthāvarajaṃgamam | na tadasti triloke'sminsusūkṣmamapi śaṃkara | yattvayā na prabho vyāptaṃ sṛṣṭisaṃhārakāraṇāt

Translation

噢诸天之最胜者，噢商羯罗！于此轮回世间，凡动与不动之众生万物，遍三界之中无有一物，乃至最微细者，不为汝主所遍满；以汝为生起与毁灭之因。

Word by Word

• संसारे: in the world (cycle of existence)
• संसारे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• विबुधश्रेष्ठ: O best of the gods
• विबुधश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विबुधश्रेष्ठ (प्रातिपदिक) = विबुध + श्रेष्ठ
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; ‘देवेषु श्रेष्ठ’

• जगत्: the world
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; स्थावरजङ्गमम् इति विशेषणसहितं (the world)

• स्थावरजङ्गमम्: (consisting of) immobile and mobile beings
• स्थावरजङ्गमम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थावरजङ्गम (प्रातिपदिक) = स्थावर + जङ्गम
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘स्थावरं च जङ्गमं च’ (immobile and mobile) — जगत् इति विशेषणम्

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• तत्: that (anything)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘तत्’ = that (thing)

• अस्ति: exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• त्रिलोके: in the three worlds
• त्रिलोके: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिलोक (प्रातिपदिक) = त्रि + लोक
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘त्रयः लोकाः’

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; त्रिलोके इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• सुसूक्ष्मम्: even extremely subtle
• सुसूक्ष्मम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुसूक्ष्म (प्रातिपदिक) = सु + सूक्ष्म
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अतिसूक्ष्म’ — तत् इति विशेषणम्

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (even/also)

• शंकर: O Śaṅkara
• शंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• यत्: which (thing)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• प्रभो: O Lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• व्याप्तम्: pervaded
• व्याप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: व्याप्त (वि + आप् धातु, कृदन्त; PPP)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; यत् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (pervaded)

• सृष्टिसंहारकारणात्: as the cause of creation and dissolution
• सृष्टिसंहारकारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि-संहार-कारण (प्रातिपदिक) = सृष्टि + संहार + कारण
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (as the cause of creation and dissolution)

Speaker

Devas

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣi/king frame typical of khaṇḍas)

Visual Art Cues

Scene: A devotee’s stuti to Śaṅkara: the cosmos of moving and unmoving beings shown as translucent forms within Śiva’s all-pervading presence.

Characters & Entities

• Śiva
• Śaṅkara
• Three worlds

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seeing everything as pervaded by Śiva transforms perception: the Lord is not confined to a shrine but is the causal ground of creation and dissolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Arbuda region’s Liṅga-site is elevated by declaring the same Śiva to be universally present, making the local shrine a gateway to the cosmic Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; the verse teaches a contemplative theology (sarvavyāpitva) supportive of japa, dhyāna, and pūjā.