Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अहमाद्यः पुमानेको मया सृष्टो भवानपि । स्रष्टुमिच्छामि भूयोऽपि भूतग्रामं चतुर्विधम्

Transliteration

ahamādyaḥ pumāneko mayā sṛṣṭo bhavānapi | sraṣṭumicchāmi bhūyo'pi bhūtagrāmaṃ caturvidham

Translation

“我乃唯一的太初之人（普鲁沙）。连你也是由我所造。我今愿再度生起四类众生之群。”

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तम-पुरुष-सर्वनाम

• आद्यः: the first/primeval
• आद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• पुमान्: male/person
• पुमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• एकः: one/alone
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तम-पुरुष-सर्वनाम

• सृष्टः: created
• सृष्टः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; आदरार्थक-प्रत्ययान्त-सर्वनामसदृशम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (also/even)

• स्रष्टुम्: to create
• स्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), ‘स्रष्टुम्’ = to create

• इच्छामि: I desire
• इच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• भूयः: again
• भूयः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निष्पन्न)
• Form: काल/पुनरर्थक-अव्ययम् (again/further)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक-अव्ययम् (also/even)

• भूतग्रामम्: the multitude of beings
• भूतग्रामम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूत + ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानां ग्रामः)

• चतुर्विधम्: fourfold
• चतुर्विधम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; चतुर्विध-समासः (चारः विधाः यस्य)

Speaker

Govinda (Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (addressed as rājan)

Visual Art Cues

Scene: A luminous primeval figure asserting creative sovereignty, gesturing toward the emergence of the fourfold host of beings; cosmic space with subtle elements forming.

Characters & Entities

• Govinda (Viṣṇu)
• Brahmā
• Bhūtagrāma (beings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa presents creation as proceeding from the Supreme’s will; all secondary creators function within that higher sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named here; the verse is theological, embedded within the Arbuda narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.