Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12
Devanagari script
स सजीवः कृतो देव्या समुत्तस्थौ च तत्क्षणात् । आदेशं याचयामास विनयानतकन्धरः
Transliteration
sa sajīvaḥ kṛto devyā samuttasthau ca tatkṣaṇāt | ādeśaṃ yācayāmāsa vinayānatakandharaḥ
Translation
蒙女神赐生，他当下即刻起身；俯首谦恭，向她祈请圣命。
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सजीवःalive, having life
सजीवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसजीव (प्रातिपदिक; स-उपसर्ग + जीव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)
कृतःmade, rendered
कृतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicate)
देव्याby the goddess
देव्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
समुत्तस्थौrose up
समुत्तस्थौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + सम्-उत् (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्क्षणात्immediately, at that moment
तत्क्षणात्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; पञ्चमी-एकवचनरूपेण (ablative-form used adverbially)
आदेशम्command, instruction
आदेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
याचयामासbegged, requested
याचयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विनयानतकन्धरःwith neck bowed in humility
विनयानतकन्धरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + आनत (कृदन्त) + कन्धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिवत् अर्थे विशेषण—‘विनयेन आनतः कन्धरः यस्य’ (humility-bowed neck)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: king
Visual Art Cues
Scene: The newly enlivened being rises instantly, bows his neck in humility, and asks the Goddess for her command.
Characters & Entities
D
Devī (Pārvatī)FAQs
Humility and readiness to serve divine instruction are shown as the first virtues of a rightly born/devoted being.
No explicit tīrtha is mentioned in this verse.
None; it depicts devotional etiquette—requesting the deity’s command.