Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 85
Devanagari script
कपिलोवाच । प्राणिनां प्राण रक्षार्थं वदाम्येवानृतं वचः । नात्मार्थमुपयुञ्जामि स्वल्पमप्यनृतं क्वचित्
Transliteration
kapilovāca | prāṇināṃ prāṇa rakṣārthaṃ vadāmyevānṛtaṃ vacaḥ | nātmārthamupayuñjāmi svalpamapyanṛtaṃ kvacit
Translation
迦毗罗说道：“唯为护持众生之命，我才会说不实之语；若为自身之利，我在任何时候都不愿动用哪怕一丝虚妄。”
Word by Word
कपिलःKapila
कपिलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
प्राणlife-breath
प्राण:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (छन्दसि/सम्बोधनवत् प्रयोगः)
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षा + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
वदामिI speak
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
अनृतम्untruth
अनृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वचःspeech/word
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
आत्मार्थम्for my own benefit
आत्मार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootआत्मन् + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for one’s own sake)
उपयुञ्जामिI employ/use
उपयुञ्जामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-युज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
स्वल्पम्a little
स्वल्पम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वल्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of अनृतम्)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: even/also)
अनृतम्untruth
अनृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
क्वचित्ever/anywhere
क्वचित्:
Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: at any time/anywhere)
Speaker
Kapilā
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa (frame)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Kapilā speaks with calm firmness, right hand raised in a vow-like gesture; her face is serene, conveying moral clarity amid crisis.
Characters & Entities
K
KapilāFAQs
Truth is the norm; only life-protection may justify deviation, never personal gain.
No specific tīrtha is praised in this verse; it is a dharma teaching within the Arbuda Khaṇḍa story-world.
None; it defines an ethical rule regarding satya and necessity.