Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

ततस्तुष्टिं गतस्तस्य स्वयमेव जनार्दनः । प्रदाय दर्शनं वाक्यं ततः प्रोवाच सादरम्

Transliteration

tatastuṣṭiṃ gatastasya svayameva janārdanaḥ | pradāya darśanaṃ vākyaṃ tataḥ provāca sādaram

Translation

随后，亲自的阇那尔达那（Janārdana）因他而欢喜，赐予神圣的显现（darśana）；继而以慈敬之语说道。

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/तदनन्तरम् (thereupon/then)

• तुष्टिम्: satisfaction/pleasure
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गतः: having attained (i.e., being pleased)
• गतः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त ‘gone/attained’; (तुष्टिं गतः = ‘having become pleased’)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः (reflexive adverb)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• जनार्दनः: Janārdana (Viṣṇu)
• जनार्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम (Viṣṇu)

• प्रदाय: having bestowed
• प्रदाय: Kriya-visheshaṇa (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु) + क्त्वा (ल्यप्/क्त्वा-भाव)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-कृदन्त (gerund) — ‘having given/bestowed’

• दर्शनम्: a vision/darśana
• दर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वाक्यम्: a statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरम् (thereafter)

• प्रोवाच: said/spoke forth
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच्/वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः प्र-

• सादरम्: respectfully
• सादरम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स-आदर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण प्रयुक्तम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन रूपम्, क्रियाविशेषण (with respect)

Speaker

Narrator (introducing Janārdana’s appearance)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: कामिक-क्षेत्र

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: तपस्वी-राजा के सामने चतुर्भुज जनार्दन प्रकट—शंख, चक्र, गदा, पद्म; दिव्य प्रकाश, पुष्प-वृष्टि; राजा हाथ जोड़कर स्तब्ध

Characters & Entities

• Janārdana (Viṣṇu)
• darśana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace (darśana) is shown as the fruit of sincere devotion and austerity performed in a sanctified place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative continues to glorify the wish-fulfilling kṣetra where tapas leads to direct divine encounter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is prescribed here; the focus is on the result—darśana granted due to prior tapas.