Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तन्मया विहितं सम्यक्स्नात्वा तत्र शुभावहे । सुकुण्डे कार्तिके मासि तेन जातोऽस्मि सद्द्विजः

Transliteration

tanmayā vihitaṃ samyaksnātvā tatra śubhāvahe | sukuṇḍe kārtike māsi tena jāto'smi saddvijaḥ

Translation

此事我已如法成就：于迦尔蒂迦月，在那吉祥施福的善池中如仪沐浴；以此功德，我得生为真正的“二生者”（dvija）。

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma/Pratipādya (contextual)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. sg) — ‘that (act)’

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; तृतीया (Instrumental, singular)

• विहितम्: was prescribed/ordained
• विहितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु) → विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (past passive participle); नपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया — ‘was ordained/done’

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्ययम् (adverb)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• शुभावहे: in the auspicious-bringing (place)
• शुभावहे: Viśeṣaṇa (of ‘tatra’ implied tīrtha/स्थान)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + आवह (कृदन्त/प्रातिपदिक; √वह with ā)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular) — ‘in (that) auspicious-bringing (place)’; समासः—शुभम् आवहति इति उपपद-तत्पुरुषः

• सुकुण्डे: in the good/beautiful pond (Sukuṇḍa)
• सुकुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular); समासः—सुन्दरं कुण्डम् इति कर्मधारयः

• कार्तिके: in Kārtika
• कार्तिके: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular)

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular)

• तेन: by that; therefore
• तेन: Hetu/Karaṇa (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंस/पुं; एकवचनम्; तृतीया (Instrumental, singular)

• जातः: born; become
• जातः: Kriya (State/result)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (past passive participle); पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present); उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सद्-द्विजः: a true Brāhmaṇa; good twice-born
• सद्-द्विजः: Pratipādya/Predicate nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा; समासः—सन् द्विजः इति कर्मधारयः; ‘सद्’ = सत्-शब्दस्य पदान्त-रूपम्

Speaker

Unnamed devotee/narrated voice within the māhātmya (first-person testimony)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sukūṇḍa

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A devotee completes a Kārttika bath in a bright stepped pond labeled Sukūṇḍa; the figure is shown later as a serene dvija with sacred thread, indicating rebirth fruit; the pond radiates auspicious light.

Characters & Entities

• Kārttika (month)
• Brahmakuṇḍa (holy pond)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Correct performance of tīrtha-bathing in Kārttika yields powerful puṇya shaping future birth and spiritual status.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘holy pond’ (sukuṇḍa) in this chapter’s context is Brahmakuṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Proper snāna (ritual bathing) at the kuṇḍa specifically in the month of Kārttika.