Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

सूत उवाच । पुरा प्रजापतिर्दक्षस्तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने । चकार विधिवद्यज्ञं संपूर्णवरदक्षिणम्

sūta uvāca | purā prajāpatirdakṣastasminkṣetre suśobhane | cakāra vidhivadyajñaṃ saṃpūrṇavaradakṣiṇam

苏多说道:“久远以前,生主达叉在那辉煌的圣域中,依仪轨举行祭祀,圆满具足上妙的达克希那(祭礼供施)。”

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Sambodhana/वक्ता-निर्देश (Speaker tag)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya/क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पुराformerly, once
पुरा:
Adhikaraṇa/कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta/कर्ता (apposition)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta/कर्ता
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa/अधिकरण
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
क्षेत्रेin the sacred place/field
क्षेत्रे:
Adhikaraṇa/अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सुशोभनेvery beautiful
सुशोभने:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘क्षेत्रे’)
चकारperformed, did
चकार:
Kriya/क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विधिवत्according to rule
विधिवत्:
Kriya-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (manner adverb)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma/कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
संपूर्णवरदक्षिणम्with complete and excellent priestly fees (dakṣiṇā)
संपूर्णवरदक्षिणम्:
Viśeṣaṇa/विशेषण
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण + वर + दक्षिणा (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—(संपूर्णा वरदक्षिणा यस्य सः/तत्) ‘यज्ञम्’ इति विशेषण

Sūta

Type: kshetra

Scene: Dakṣa presides over a radiant yajña-śālā in a beautiful kṣetra; altars, kuśa, ladles, and heaps of dakṣiṇā are arranged; priests chant while fires blaze steadily.

S
Sūta
P
Prajāpati Dakṣa
Y
Yajña

FAQs

Ritual action performed according to dharma—especially yajña with proper dakṣiṇā—is portrayed as sanctifying and world-ordering.

The ‘splendid kṣetra’ within Nāgarakhaṇḍa where Dakṣa’s yajña is said to have been performed, forming the setting for the ensuing māhātmya.

Perform yajña according to injunctions (vidhivat) and complete it with appropriate dakṣiṇā (ritual gifts).