Adhyaya 66

Verse 1

। सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विख्यातं रामह्रद इति स्मृतम् । यत्र ते पितरस्तेन रुधिरेण प्रतर्पिताः

苏多说道：此外，那里还有一处著名的水池，名为“罗摩赫罗陀”（Rāmahrada）；在此处，祖灵（Pitṛ）曾因那血之供献而得满足。

Verse 2

तत्र भाद्रपदे मासि योऽमावास्यामवाप्य च । पितॄन्संतर्पयेद्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

在那里，于婆陀罗钵陀月（Bhādrapada）之新月日（amāvāsyā）前来，并以虔敬供养使祖灵（Pitṛ）满足者，将得与马祭（Aśvamedha）同等之功德。

Verse 3

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यद्ब्रवीषि महामते । यत्तेन पितरस्तत्र रुधिरेण प्रतर्पिताः

诸仙人说道：“极其惊异啊，苏多，伟大心志者！你所宣说的是：在那处，诸祖灵（Pitṛ）竟以鲜血而得满足。”

Verse 4

पितृणां तर्पणार्थाय मेध्याः संकीर्तिता बुधैः । पदार्था रुधिरं प्रोक्तं राक्षसानां प्रतर्पणे

为使祖灵（Pitṛ）得以受祭，智者列举了清净而相应的供品；而鲜血则被称为用以取悦罗刹（Rākṣasa）的供献。

Verse 5

श्रुतिस्मृतिविरुद्धं च कर्म सद्भिर्विगर्हितम् । जामदग्न्येन तच्चीर्णं कस्मात्सूत वदस्व नः

此举违背《闻传》（Śruti）与《忆传》（Smṛti），亦为正直之人所谴责。既如此，阇摩达格尼之子（Jāmadagnya）为何仍行此事？苏多啊，请告知我们。

Verse 6

सूत उवाच । तेन कोपवशात्कर्म प्रतिज्ञां परिरक्षता । तत्कृतं तर्पिता येन पितरो रुधिरेण ते

苏多说道：“他为忿怒所制，又为守护自身誓愿，遂行此事；由此，那些祖灵（Pitṛ）便以鲜血而得满足。”

Verse 7

पिता तस्य पुरा विप्रा जमदग्निर्निपातितः । क्षत्रियेण स्वधर्मस्थो विना दोषं द्विजोत्तमाः

从前，婆罗门们啊，他的父亲阇摩达格尼（Jamadagni）被一位刹帝利所杀；然而那位最胜的再生者安住于自身之法，毫无过失。

Verse 8

ततः कोपपरीतेन तेन प्रोक्तं महात्मना । रक्तेन क्षत्रियोत्थेन संतर्प्याः पितरो मया

随后，那位大圣者为忿怒所摄，宣言道：“我将以出自刹帝利之血，使我的祖灵（Pitṛ）得以满足。”

Verse 9

एतस्मात्कारणात्तेन रुधिरेण महात्मना । पितरस्तर्पिता सम्यक्तिलमिश्रेण भक्तितः

因此，那位大圣者以那血如法并以虔敬之心使祖灵（Pitṛ）得以满足，又将其与芝麻籽（tila）相和。

Verse 10

ऋषय ऊचुः । जमदग्निर्हतः कस्मात्क्षत्रियेण महामुनिः । किंनामा स च भूपालो विस्तराद्वद सूत तत्

诸仙人说道：“大牟尼阇摩达格尼为何被一位刹帝利所杀？那位国王名为何？苏多啊，请将此事详尽道来。”

Verse 11

सूत उवाच । ऋचीकतनयः पूर्वं जमदग्निरिति स्मृतः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः

苏多说道：“往昔，利支迦之子以阇摩达格尼之名著称。他居于哈塔凯湿伐罗的圣域，在那里安住，仿佛诸罪垢已被焚尽。”

Verse 12

चत्वारस्तस्य पुत्राश्च बभूवुर्गुणसंयुताः । जघन्योऽपि गुणज्येष्ठस्तेषां रामो बभूव ह

他有四个儿子，皆具诸德。虽为幼子，罗摩却在他们之中以德行卓绝而为最上。

Verse 13

कदाचिद्वसतस्तस्य जमदग्नेर्महावने । पुत्रेषु कन्दमूलार्थं निर्गतेषु वनाद्बहिः

有一次，圣仙阇摩达格尼住在大森林中；其诸子为采集根茎与果实，走出林外。

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो हैहयाधिपतिर्बली । सहस्रार्जुन इत्येव विख्यातो यो महीतले

就在此时，强大的海诃耶族之主来到此处——他在世间以“萨哈斯拉阿周那”（Sahasrārjuna）之名闻名。

Verse 15

मृगलिप्सुर्वने तस्मिन्भ्रममाण इतस्ततः । श्रमार्तो वृषराशिस्थे भास्करे दिनमध्यगे

他渴求猎获，便在那林中四处徘徊。劳顿不堪之际，正当正午，太阳行至金牛宫（Vṛṣabha），他疲惫至极。

Verse 18

अथ तं पार्थिवं दृष्ट्वा स मुनिस्तुष्टिसंयुतः । अर्घं दत्त्वा यथान्यायं स्वागतेनाभिनंद्य च

随后，圣仙见到那位国王，心怀欢悦与慈意，依正法礼仪奉上阿尔伽（arghya）供礼，并以得体的迎辞致意。

Verse 19

सोऽपि तं प्रणिपत्योच्चैर्विनयेन समन्वितः । प्रतिसंभाषयामास कुशलं पर्यपृच्छत

那位君王也以谦恭之心高声致敬而俯伏礼拜，继而回言问候，询问圣仙安康与否。

Verse 20

राजोवाच । कच्चित्ते कुशलं विप्र पुत्रशिष्यान्वितस्य च । साग्निहोत्र कलत्रस्य परिवारयुतस्य च

国王说道：“婆罗门啊，你可安好——连同你的儿子与弟子；连同你所奉持的阿耆尼火供圣火与妻室；并连同家眷与侍从，一切都平安吗？”

Verse 21

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे । यत्त्वं तपोनिधिर्दृष्टः सर्वलोकनमस्कृतः

“今日我之出生得以圆满，我之生命亦得以圆满；因为我得见于你——苦行之宝藏，为诸世界所礼敬者。”

Verse 22

एवमुक्त्वा स राजर्षिर्विश्रम्य सुचिरं ततः । पीत्वापस्तमुवाचेदं प्रणिपत्य महामुनिम्

如是说罢，那位王者圣仙久憩良久。随后饮水已毕，便向大牟尼顶礼，继而说道如下。

Verse 23

अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्प्रयास्यामि निजं गृहम् । मम कृत्यं समादेश्यं येन ते स्यात्प्रयोजनम्

“婆罗门啊，愿赐我告辞之许，我将返归本家。请指示我当行之事，使你的所愿得以成就。”

Verse 24

जमदग्निरुवाच । देवतार्चनवेलायां त्वं मे गृहमुपागतः । मनोरथ इव ध्यातः सर्वदेवमयोऽतिथिः

阇摩达耆尼说道：“你正值诸神礼拜之时来到我家——如同心中所念的珍愿。作为宾客，你具足一切天神之德相。”

Verse 25

तस्मान्मेऽस्ति परा प्रीतिर्भक्तिश्च नृपसत्तम । तत्कुरुष्व मया दत्तं स्वहस्तेनैव भोजनम्

因此，噢诸王之最胜者，我对你怀有深厚的爱敬与虔诚。请受纳这份由我亲自奉上的饮食——以我双手亲自供奉。

Verse 26

राजा वा ब्राह्मणो वाथ शूद्रो वाप्यंत्यजोऽपि वा । वैश्वदेवान्तसंप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

无论是国王、婆罗门、首陀罗，乃至最受轻贱之人——凡在毗湿婆提婆（Vaiśvadeva）供献的适时而至者，皆是真正的阿底提（atithi，圣客），乃通往天界之门。

Verse 27

राजोवाच । ममैते सैनिका ब्रह्मञ्छतशोऽथ सहस्रशः । तैरभुक्तैः कथं भोक्तुं युज्यते मम कीर्तय

国王说道：“噢婆罗门啊，我的士兵成百上千。若他们尚未进食，我又怎能合乎礼法而先食？请为我说明。”

Verse 28

जमदग्निरुवाच । सर्वेषां सैनिकानां ते संप्रदास्यामि भोजनम् । नात्र चिंता त्वया कार्या मुनिर्निष्किंचनो ह्यहम्

阇摩达格尼说道：“我将为你所有的士兵供给饮食。你不必忧虑——我乃无所蓄藏的牟尼圣者。”

Verse 29

यैषा पश्यति राजेंद्र धेनुर्बद्धा ममांतिके । एषा सूते मनोभीष्टं प्रार्थिता सर्वदैव हि

噢诸王之主，你所见这头母牛，系在我近旁——凡有所求，她恒常产出心之所愿，时时不绝。

Verse 30

सूत उवाच । ततश्च कौतुकाविष्टः स नृपो द्विजसत्तमाः । बाढमित्येव संप्रोच्य तस्मिन्नेवाश्रमे स्थितः

苏多说道：随后，那位国王被好奇心所充满，答道：“就如此吧。”于是他便留在那同一处精舍之中，噢，最胜的二生者啊。

Verse 31

ततः संतर्प्य देवांश्च पितॄंश्च तदनंतरम् । पूजयित्वा हविर्वाहं ब्राह्मणांश्च ततः परम्

其后，他如法令诸天神欢喜，继而祭奉祖灵；又礼敬阿耆尼——奉献之供品的承载者——随后再向婆罗门众致敬。

Verse 32

उपविष्टस्ततः सार्धं सर्वैर्भृत्यैर्बुभुक्षितैः । श्रमार्तैर्विस्मयाविष्टैः कृते तस्य द्विजोत्तमाः

随后，他与众随从一同坐下——众人饥饿、劳顿而疲惫，又因奇事而惊叹——而那位最胜的二生者则为他着手安排诸般准备。

Verse 33

ततः स प्रार्थयामास तां धेनुं मुनिसत्तमः । यो यत्प्रार्थयते देहि भोज्यार्थं तस्य तच्छुभे

于是，最胜的牟尼向那母牛祈请道：“噢，吉祥者啊，凡有人所求之物，愿你为供食之故，悉皆赐与。”

Verse 34

ततः सा सुषुवे धेनुरन्नमुच्चावचं शुभम् । पक्वान्नं च विशेषेण चित्ताह्लादकरं परम्

于是，那母牛便涌现出丰盛而吉祥的诸般饮食；尤以熟食为胜，最能令心神欢悦。

Verse 35

ततः खाद्यं च चव्यं च लेह्यं चोष्यं तथैव च । व्यंजनानि विचित्राणि कषायकटुकानि च । अम्लानि मधुराण्येव तिक्तानि गुणवंति च

随后显现出可咬之食、可嚼之食、可品之食、可舔之食、可吮之食；又有种种佐馔：涩与辛、酸与甘，亦有苦味——皆具上妙功德。

Verse 36

एवं प्राप्य परां तृप्तिं तया धेन्वा स भूपतिः । सेवकैः सबलैः सार्ध मन्नैरमृतसंभवैः

如是，国王因那母牛而得至上满足；与侍从与军旅同在，皆以宛如由甘露所生之食而饱足安泰。

Verse 37

ततो भुक्त्यवसाने तु प्रार्थयामास भूपतिः । तां धेनुं विस्मयाविष्टो जमदग्निं महामुनिम्

继而，宴食既毕，国王惊叹不已，便就那母牛之事向大牟尼阇摩达伽尼启请。

Verse 38

कामधेनुरियं ब्रह्मन्नार्हारण्यनिवासिनाम् । मुनीनां शान्तचित्तानां तस्माद्यच्छ मम स्वयम्

“婆罗门啊，此乃迦摩德奴，实为林居而心寂之牟尼所当受用。故请汝亲自将她赐与我。”

Verse 39

येनाऽकरान्करोम्यद्य लोकांस्तस्याः प्रभावतः । साधयामि च दुर्गस्थाञ्छत्रून्भूरिबलान्वितान्

“凭她的威力，我即今日也能令诸世界向我纳贡；并能降伏盘踞堡垒之敌，纵有大军为援亦不足惧。”

Verse 40

एवं कृते तव श्रेयो भविष्यति च सद्यशः । इह लोके परे चैव तस्मात्कुरु मयोदितम्

若如此行之，必为你带来福祉与即刻的声名，今世与来世皆然。故当依我所言而行。

Verse 41

जमदग्निरुवाच । होमधेनुरियं राजन्ममैका प्राणसंमता । अदेया सर्वदा पूज्या तस्मान्नार्हसि याचितुम्

阇摩达耆尼说道：“大王啊，此乃我祭火供（homa）之神牛，是我唯一的珍宝，爱若生命。她永不可施与他人，常应受敬奉礼拜。故你不当求取她。”

Verse 42

अहं शतसहस्रं ते यच्छाम्यस्याः कृते द्विज । धेनूनामपरं वित्तं यावन्मात्रं प्रवांछसि

噢二次生者（婆罗门），我愿以十万之财换取她；并再以群牛为资财，随你所愿，多少皆可。

Verse 43

जमदग्निरुवाच । अविक्रेया महाराज सामान्यापि हि गौः स्मृता । किं पुनर्होमधेनुर्या प्रभावैरीदृशैर्युता

阇摩达耆尼说道：“大王啊，连寻常之牛，传统亦记为不可售卖；何况此供火神牛（homadhenu），具如是非凡威力！”

Verse 44

विमोहाद्ब्राह्मणो यो गां विक्रीणाति धनेच्छया । विक्रीणाति न सन्देहः स निजां जननीमिह

因迷妄而贪财，若婆罗门卖牛——毫无疑问，就在此世，他等同于在卖自己的生母。

Verse 45

सुरां पीत्वा द्विजं हत्वा द्विजानां निष्कृतिः स्मृता । धेनुविक्रयकर्तॄणां प्रायश्चित्तं न विद्यते

婆罗门若饮酒或杀害婆罗门，尚有赎罪之法；然贩卖母牛者，绝无悔过之路。

Verse 46

राजोवाच । यदि यच्छसि नो विप्र साम्ना धेनुमिमां मम । बलादपि हरिष्यामि तस्मात्साम्ना प्रदीयताम्

国王说道：‘婆罗门啊，若你不愿和平地将此牛予我，我必强行夺取；是以，当以此牛以此和睦相赠。’

Verse 47

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्तो जमदग्निर्द्विजोत्तमाः । अस्त्रमस्त्रमिति प्रोच्य समुत्तस्थौ सभातलात्

苏塔说道：听闻此言，婆罗门之首遮摩达尼怒火中烧，高呼‘兵器！兵器！’，遂从座席愤然而起。

Verse 48

ततस्ते सेवकास्तस्य नृपतेश्चित्तवेदिनः । अप्राप्तशस्त्रं तं विप्रं निजघ्नुर्निशितायुधैः

国王侍从深知君意，趁那婆罗门手无寸铁之时，持利刃将其击杀。

Verse 49

तस्यैवं वध्यमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः । रेणुकाख्या प्रिया भार्या पपातोपरि दुःखिता

当伟大的遮摩达尼以此方式被杀害时，他名为雷努卡的爱妻悲痛欲绝，扑倒在他身上。

Verse 50

साऽपि नानाविधैस्तीक्ष्णैः खण्डिता वरवर्णिनी । आयुःशेषतया प्राणैर्न कथंचिद्वियोजिता

那位肤色白皙的高贵女子也被各种利器砍伤；然而，因寿数未尽，她并未气绝身亡。

Verse 51

एवं हत्वा स विप्रेन्द्रं जमदग्निं महीपतिः । तां धेनुं कालयामास यत्र माहिष्मती पुरी

于是，国王杀死了婆罗门之首遮摩达尼，将那头神牛驱赶至摩希斯摩底城所在之地。

Verse 52

अथ सा काल्यमाना च धेनुः कोपसमन्विता । जमदग्निं हतं दृष्ट्वा ररम्भ करुणं मुहुः

那头神牛被人驱赶，心中充满愤怒，看见遮摩达尼被杀，便一次又一次发出悲惨的吼叫。

Verse 53

तस्याः संरम्भमाणाया वक्त्रमार्गेण निर्गताः । पुलिन्दा दारुणा मेदाः शतशोऽथ सहस्रशः

当她怒火中烧时，从她口中涌出了普林达人——可怕而凶猛的战士——成百上千地出现。

Verse 54

नानाशस्त्रधराः सर्वे यमदूता इवापराः । प्रोचुस्तां सादरं धेनुमाज्ञां देहि द्रुतं हि नः

他们全都手持各种兵器，宛如阎罗王的使者；他们恭敬地对神牛说：“请立即给我们下达命令。”

Verse 55

साऽब्रवीद्धन्यतामेतद्धैहयाधिपतेर्बलम् । अथ तैः कोपसंयुक्तैर्दारुणैर्म्लेच्छजातिभिः । विनाशयितुमारब्धं शितैः शस्त्रैर्निरर्गलम्

她说道：“就如此吧——愿海诃耶之主的威力得其应得之报。”随即，那些可怖而满怀嗔怒的弥勒叉诸族，挥动锋利兵刃，毫无节制地开始毁灭敌军。

Verse 56

न कश्चित्पुरुषस्तेषां सम्मुखोऽप्यभवद्रणे । किं पुनः सहसा योद्धुं भयेन महतान्वितः

在战阵之中，他们中竟无一人能当面而立；更何况在滔天恐惧攫住心神之时，谁还能骤然奋起而战？

Verse 57

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा वध्यमानं समंततः । पुलिन्दैर्दारुणाकारैः प्रोचुस्तं मन्त्रिणो नृपम्

于是，见军旅溃散，四面皆为形貌可怖的普林陀所杀戮，大臣们便对那位国王进言。

Verse 58

तेजोहानिः परा तेऽद्य जाता ब्रह्मवधाद्विभो । तस्माद्धेनुं परित्यज्य गम्यतां निजमंदिरम्

他们说：“大能者啊，今日因犯弑婆罗门之罪，你的光辉大为损减。故当舍此母牛，归返自家宫殿。”

Verse 59

यावन्नागच्छते तस्य रामोनाम सुतो बली । नो चेत्तेन हतोऽत्रैव सबलो वधमेष्यसि

“趁他那名为罗摩的强子尚未来到，速速离去；否则你将与兵众一道，就在此地被他所杀，走向终灭。”

Verse 60

नैषा शक्या बलान्नेतुं कामधेनुर्महोदया । शक्तिरूपा करोत्येवं या सृष्टिं स्वयमेव हि

这头极其神奇的如意神牛迦摩德奴，绝非凭蛮力所能掳走；因为她本身就是圣力（Śakti），故能依自身意愿而生起万有之造化。

Verse 61

ततः स पार्थिवो भीतस्तेषां वाक्याद्विशेषतः । जगाम हित्वा तां धेनुं स्वस्थानं हतसेवकः

因此那位国王心生恐惧，尤其被他们的话所震慑；便弃下那神牛而离去，回到自己的住处，而随从已尽被杀戮。