Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

Transliteration

sa tatkṛtsnamavāpnoti yadapi syātsudurlabham | tatra vaiśākhamāsasya paurṇamāsyāṃ samāhitaḥ

Translation

彼人得获一切所求，纵是极难得者亦然；尤当在彼处，于毗舍佉月望日（满月）心神安住、专注之时。

Word by Word

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• तत्कृत्स्नम्: that entire (thing/result)
• तत्कृत्स्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् + कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (तत् कृत्स्नम् = ‘that whole’); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• अवाप्नोति: attains/obtains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• यद्: whatever (which)
• यद्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; (syāt इति वाक्यस्य विषयः)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-कार-अव्ययम् (particle: even/also)

• स्यात्: may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• सुदुर्लभम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: उपसर्ग/उपपद-युक्त-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; (yad इति विशेष्यस्य)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• वैशाखमासस्य: of the month of Vaiśākha
• वैशाखमासस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वैशाख + मास (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (वैशाखस्य मासः); पुल्लिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• पौर्णमास्याम्: on the full-moon day
• पौर्णमास्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• समाहितः: composed/collected (in mind)
• समाहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-कृदन्तः (past passive participle); पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pīṭha at Mahākāla-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of dvijas/ṛṣis (implied)

Visual Art Cues

Scene: Full moon over a sacred shrine; devotees in white sit in meditation, lamps and offerings arranged; the moonlight forms a path to the pīṭha, suggesting rare boons descending.

Characters & Entities

• Vaiśākha
• Paurṇamāsī
• Ujjayinī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (Vaiśākha Pūrṇimā) combined with sacred place (pīṭha/kṣetra) amplifies spiritual efficacy and the fruition of aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The “there” refers to Ujjayinī pīṭha/Mahākāla-kṣetra described in the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Be disciplined and focused at the site on Vaiśākha Pūrṇimā; the context implies worship/observance tied to the pīṭha.