Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

तथा जातिः पुनर्लब्धा भूयो नष्टापि सन्मुने । त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे चंडालत्वं प्रणाशितम्

Transliteration

tathā jātiḥ punarlabdhā bhūyo naṣṭāpi sanmune | tvatprasādena viprarṣe caṃḍālatvaṃ praṇāśitam

Translation

同样地，我的种姓地位虽曾失落，如今又再度恢复，噢善圣牟尼；承你恩德，噢婆罗门圣仙，我那旃陀罗之身分已被消除。

Word by Word

• तथा: thus, in that way
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/रीति-वाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: 'thus')

• जातिः: caste, birth-status
• जातिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative); एकवचन (Singular)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/पुनरावृत्ति-वाचक (adverb: again)

• लब्धा: obtained, regained
• लब्धा: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'जातिः' इति पदस्य विशेषणरूपेण (agreeing with jātiḥ)

• भूयः: again, once more
• भूयः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; पुनरपि/अधिकं-वाचक (again, further)

• नष्टा: lost, destroyed
• नष्टा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'जातिः' इति विशेषणम्

• अपि: even, although
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (particle: even/also)

• सत्: good, noble
• सत्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन; 'मुने' इति विशेषणम्

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन

• त्वत्-प्रसादेन: by your grace
• त्वत्-प्रसादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'त्वत्' = 'your' + 'प्रसाद'); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); एकवचन

• विप्रर्षे: O brahmin-sage
• विप्रर्षे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (विप्रः ऋषिः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन

• चण्डालत्वम्: the state of being a caṇḍāla
• चण्डालत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चण्डाल (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.); एकवचन; भाववाचक-तद्धित (state/condition)

• प्रणाशितम्: destroyed, caused to perish
• प्रणाशितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नश् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; 'चण्डालत्वम्' इति पदस्य विधेय (predicate)

Speaker

Triśaṅku (the king)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A humbled figure addresses a serene sage, palms joined, as if newly purified; the atmosphere suggests moral restoration after stigma, with a sacred setting hinted (riverbank/āśrama).

Characters & Entities

• Triśaṅku
• Viśvāmitra
• Caṇḍāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives present grace and spiritual power as capable of removing disgrace and restoring one’s standing through dharmic transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is centered on personal transformation through a sage’s favor; the specific tīrtha is not identified in this snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction is stated; it emphasizes the transformative effect of prasāda associated with dharmic practice and saintly intervention.