Adhyaya 47

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । महाकालस्य माहात्म्यं विस्तरेण महामते । अस्माकं सूतज ब्रूहि सर्वं वेत्ति यतो भवान्

诸仙人说道：“大慧者啊，请详尽宣说摩诃迦罗之伟大功德。噢，苏多之子，请为我等尽皆开示，因为你通达一切。”

Verse 2

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं महीपाल इक्ष्वाकुकुलनन्दनः । रुद्रसेन इति ख्यातः सर्वशत्रुनिषूदनः

苏多说道：“往昔有一位国王，统御大地，乃伊克什瓦库族之荣光，名闻为鲁德罗塞那，能歼灭一切仇敌。”

Verse 3

समुद्र इव गांभीर्ये सौम्यत्वे शशिसंनिभः । वीर्ये यथा सहस्राक्षो रूपे कन्दर्पसन्निभः

其庄重之深沉，如大海；其性情之温和，如明月；其勇力之雄猛，如千眼因陀罗；其容貌之俊美，可比甘达尔帕。

Verse 4

तस्य कांतीति विख्याता पुरी सर्वगुणान्विता । राजधान्यभवच्छ्रेष्ठा प्रोच्चप्राकारतोरणा

他的都城名闻为“迦安提”(Kāntī)，具足一切胜德；遂为诸王都之最，城垣高峻，门阙巍然。

Verse 5

तथैवासीत्प्रिया तस्य भार्या परमसंमता । ख्याता पद्मवतीनाम रूपौदार्य गुणान्विता

同样，他有一位挚爱的王后，极受敬重，名为“莲华妃”(Padmavatī)，具足容色之美、襟怀之宽与高贵德行。

Verse 6

स तया सहितो राजा वैशाख्या दिवसे सदा । समभ्येति निजस्थानात्सैन्येनाल्पेन संवृतः

国王与她同行，常在毗舍佉月（Vaiśākha）的一日，自其居处启行，随从仅少数人马环侍。

Verse 7

चमत्कारपुरे क्षेत्रे पीठे तत्र द्विजोत्तमाः । महाकालस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम् । करोति श्रद्धया युक्तः सभार्यः स महीपतिः

噫，二生中之最胜者！于奇妙城（Camatkārapura）之圣域、彼处圣座之前，国王偕王后以深信之心，在大黑天主（Mahākāla）前通宵守夜礼敬。

Verse 8

उपवासपरो भूत्वा ध्यायमानो महेश्वरम् । गीतवाद्येन हृद्येन नृत्येन द्विजसत्तमाः । धर्माख्यानेन विप्राणां वेदाध्ययनविस्तरैः

既行持斋戒（upavāsa），又专念大自在天（Maheśvara），噫，婆罗门中之最胜者！（此守夜）以悦耳歌咏与乐器相和，以舞蹈为供，以婆罗门宣说法义，并广习诵持诸吠陀而庄严。

Verse 9

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । ददौ दानानि विप्रेभ्यस्तपस्विभ्यो विशेषतः

随后，他清晨起身沐浴，身着洗净的衣裳，身心清净，施与布施，尤以供养婆罗门与苦行者为重。

Verse 10

दीनांधकृपणेभ्यश्च तथान्येभ्यः सहस्रशः । वर्षेवर्षे सदैवं स समभ्येत्य महीपतिः । वैशाख्यां जागरं तस्य देवस्य पुरतोऽकरोत्

他也施与贫者、盲者与困苦之人，并及千百众生。于是年复一年，那位国王前来，于毗舍佉月在那位主尊之前修行通宵守夜之仪。

Verse 11

यथायथा स भूपालः कुरुते रात्रिजागरम् । महाकालाग्रतस्तस्य तथा वृद्धिः प्रजायते

那位国王在摩诃迦罗面前守夜到何等程度，他的兴盛便按同等程度增长，因为此行是在摩诃迦罗的临在中完成。

Verse 12

शत्रवो विलयं यांति लक्ष्मीर्वृद्धिं प्रगच्छति । एकदा स समायातस्तत्र यावन्महीपतिः

他的仇敌走向败亡，而吉祥天女拉克什米的福泽日益增长。有一次，那位国王来到那里。

Verse 13

तत्रैव दिवसे तावन्महाकालस्य चाग्रतः । अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्नानादिग्भ्यः समागतान्

就在那一天，在摩诃迦罗之前，他看见最尊胜的婆罗门从四面八方汇集而来。

Verse 14

वेदाध्ययनसंपन्नान्व्रतनिष्ठापरायणान् । एके तत्र कथाश्चक्रुः सुपुण्या ब्राह्मणोत्तमाः

他们精通吠陀之学，笃守誓戒之行。其处，几位功德殊胜的婆罗门上首，开启了神圣的法义谈论。

Verse 15

राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां तथा परे । तीर्थानां च तथा चान्ये ब्रह्मर्षीणां तथा परे । यज्ञानां सागराणां च द्वीपानां च मनोहराः

有人谈论王圣与诸《往世书》，有人谈论天界圣仙。有人讲述诸圣地（tīrtha），有人称扬梵圣（brahmarṣi）——并以动人之辞叙说祭祀、海洋与群岛。

Verse 16

अथ तान्पृथिवीपालः स प्रणम्य यथाक्रमम् । उपविष्टः सभामध्ये तैः सर्वैश्चाभिनंदितः

于是那位护国之王依次顶礼诸贤，随后坐于会众中央；众人皆以礼敬之心向他致意欢迎。

Verse 17

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते कथांते ते मुनीश्वराः । पप्रच्छुर्भूमिपालं तु कौतूहलसमन्विताः

随后，当谈论进行到某一处时，那些尊贵的牟尼圣者满怀好奇，便向国王发问。

Verse 18

वैशाखीदिवसे राजंस्त्वं सदाभ्येत्य दूरतः । वर्षेवर्षेऽस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम्

“大王啊，在毗舍佉节这一天，你总是纵使远道也必前来；年复一年，在此神祇之前，你守持通宵夜间的圣洁守夜。”

Verse 19

प्रकरोषि प्रयत्नेन त्यक्त्वान्याः सकलाः क्रियाः । स्नानदानादिका याश्च निर्दिष्टाः शास्त्रचिंतकैः

你以极大努力行此法，舍弃其余一切仪轨——甚至经论智者所规定的沐浴与布施等行持。

Verse 20

न ते यदि रहस्यं स्यात्तदाऽशेषं प्रकीर्तय । नूनं त्वं वेत्सि तत्सर्वं यत्फलं रात्रिजागरे

若此事于你并非秘密，便请尽数宣说。你必定完全知晓守夜之行所获之功果。

Verse 22

अहमासं वणिग्जात्या पुरा वै वैदिशे पुरे । निर्धनो बंधुभिर्मुक्तः परिभूतः पदेपदे

往昔在毗提舍城，我生于商贾之家；然我贫困，亲族弃我，步步受辱。

Verse 23

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । वैदिशे नाकरोद्वृष्टिं सप्त वर्षाणि पंच च

其后有一段时日，福德之帕迦沙娑那（因陀罗）在毗提舍不降甘雨，七年又五年。

Verse 24

ततो वृष्टिनिरोधेन सर्वे लोकाः क्षुधार्द्दिताः । अन्नाभावान्मृताः केचित्केचिद्देशांतरे गताः

因雨被遏止，众生皆为饥馑所逼；或有因乏食而亡，或有迁往他方远土。

Verse 25

ततोऽहं स्वां समादाय पत्नीं क्षुत्क्षामगात्रिकाम् । अश्रुपूर्णमुखीं दीनां प्रस्खलन्तीं पदेपदे

于是我带着自己的妻子同行——她因饥饿而形体消瘦，满面泪痕，凄苦不堪，步步踉跄。

Verse 26

सौराष्ट्रं मनसि ध्यात्वा प्रस्थितस्तदनन्तरम् । सुभिक्षं लोकतः श्रुत्वा जीवनाय द्विजोत्तमाः

我心中系念娑罗湿多罗（Saurāṣṭra），随即启程——听众人说彼处丰饶充足，为使我们得以存活，噢，最胜的两生者。

Verse 27

क्रमेण गच्छमानोऽथ भिक्षान्नकृतभोजनः । आनर्तविषयं प्राप्तश्चमत्कारपुरांतिके

我渐次前行，以乞食为餐，终于抵达阿那尔塔（Ānarta）之境，近于名为“奇妙城”（Camatkāra）的城邑。

Verse 28

तत्र रम्यं मया दृष्टं पद्मिनीखण्डमंडितम् । सरः स्वच्छोदकापूर्णं जलपक्षिभिरावृतम्

在那里，我见到一方可喜之湖，莲丛点缀其间——清澈之水盈满，水鸟群集覆其上。

Verse 29

ततोऽहं तत्समासाद्य स्नातः शीतेन वारिणा । क्षुधार्तश्च तृषार्तश्च श्रमार्तश्च विशेषतः

我来到那湖边，便以其清凉之水沐浴——虽为饥所苦，为渴所逼，尤为劳顿所困。

Verse 30

अथाहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेश जलाशयात् । जलजानि क्रयार्थाय येन स्यादद्य भोजनम्

于是我的妻子对我说：“夫君啊，请从这水池中采集水生莲花，好拿去售卖，使我们今日得以有食。”

Verse 32

ततो मया गृहीतानि पद्मानि द्विजसत्तमाः । विक्रयार्थं प्रभूतानि वाच्छमानेन भोजनम्

于是我采集了许多莲花以备售卖，噢，二次生者中最殊胜者，我心怀求食之愿。

Verse 33

चमत्कारपुरं प्राप्य ततोऽहं द्विजसत्तमाः । भ्रांतस्त्रिकेषु सर्वेषु चत्वरेषु गृहेषु च

抵达名为“奇妙城”（Camatkārapura）之后，噢，婆罗门中最殊胜者，我四处徘徊——穿行于十字路口、广场，乃至挨家挨户。

Verse 34

न कश्चित्प्रतिगृह्णाति तानि पद्मानि मानवः । मम भाग्यवशाल्लोको जातः क्रयपराङ्मुखः

无人肯收下那些莲花。由于我命运不济，众人都对购买之事心生退避。

Verse 35

अथ क्षुत्क्षामकण्ठस्य श्रांतस्य मम भास्करः । अस्ताचलमनुप्राप्तः संध्याकालस्ततोऽभवत्

随后，我因饥饿与劳顿而喉咙干渴、身心困乏；太阳沉至西山，暮色与昏礼之时随之降临。

Verse 36

ततो वैराग्यमापन्नः सुप्तोऽहं भग्नमंदिरे । तानि पद्मानि भूपृष्ठे निधाय सह भार्यया

随后，我心生离欲，便在一座破败的神庙中沉沉睡去，与妻子一同把那些莲花放在地上。

Verse 37

अथार्धरात्रे संप्राप्ते श्रुतो गीतध्वनिर्मया । ततश्च चिंतितं चित्ते जागरोऽयमसंशयम्

及至半夜，我听见歌咏之声；于是心中思量：“这无疑是守夜礼（jāgara）。”

Verse 38

तस्माद्गच्छामि चेत्कश्चित्पद्मान्येतानि मे नरः । मूल्येन प्रतिगृह्णाति भोजनं जायते ततः

因此我当去；若有男子愿以价钱收下我这些莲花，那么由此便可得食物。

Verse 39

एवं विनिश्चयं कृत्वा पद्मान्यादाय सत्वरम् । सभार्यः प्रस्थितस्तत्र यत्र गीतस्य निःस्वनः

如此决意之后，我急忙拿起那些莲花，与妻子一同启程，朝那歌声回响之处而去。

Verse 40

ततश्चायतने तस्मिन्प्राप्तोऽहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं देवदेवेशं महाकालं प्रपूजितम् । अग्रस्थितैर्द्विजश्रेष्ठैर्जपगीतपरायणैः

随后我来到那座圣所，噢诸牟尼之最胜者，我见到大黑天摩诃迦罗——诸天之天主——正受如法供奉；前方站立着最尊贵的婆罗门，专注于持咒（japa）与圣歌吟诵。

Verse 41

एके नृत्यं प्रकुर्वंति गीतमन्ये जपं परे । अन्ये होमं द्विजश्रेष्ठा धर्माख्यानमथापरे

有人起舞，有人歌咏，有人修持持诵（japa）。又有人，噢最胜婆罗门，奉行火供（homa）；还有人宣诵法（dharma）的教诲与故事。

Verse 42

ततः कश्चिन्मया पृष्टः क्रियते जागरोऽत्र किम् । क एते जागरासक्ता लोकाः कीर्तय मे द्रुतम्

随后我问一人：“此处为何守夜（jāgara）？这些专心守夜的人是谁？请速速告知我。”

Verse 43

तेनोक्तमेष देवस्य महाकालस्य जागरः । क्रियते ब्राह्मणैर्भक्त्या उपवासपरायणैः

那人说道：“这是为主尊摩诃迦罗（Mahākāla）而行的守夜。由婆罗门们以虔敬之心举行，并坚守斋戒禁食。”

Verse 44

अद्य पुण्यतिथिर्नाम वैशाखी पुण्यदा परा । यस्यामस्य पुरो भक्त्या नरः कुर्यात्प्रजागरम् । महाकालस्य देवस्य सौख्यं प्राप्नोत्यसंशयम्

“今日乃名为毗舍佉（Vaiśākhī）的圣善月日，最能赐予功德。于此日，若有人在此主尊摩诃迦罗之前以虔敬守夜，必得主恩与安乐——毫无疑问。”

Verse 45

संति पद्मानि मे यच्छ मूल्यमादाय भद्रक । भोजनार्थमहं दद्मि कलधौतपलत्रयम्

“我有莲花；善人啊，请将它们给我，并取其价。为求食物，我将奉上三帕拉的黄金。”

Verse 46

ततोऽवधारितं चित्ते मया ब्राह्मणसत्तमाः । पूजयामि महाकालं पद्मैरेतैः सुरेश्वरम्

于是我在心中立下决意，噢最胜婆罗门们：“我将以这些莲花礼拜摩诃迦罗——诸天之主。”

Verse 47

न मया सुकृतं किंचिदन्यदेहांतरे कृतम् । नियतं तेन संभूत इत्थंभूतोऽस्मि दुर्गतः

“我在前世并未修作任何功德。必定因此，我才落到如今这般境地——沉沦于厄运之中。”

Verse 48

परं क्षुत्क्षामकंठेयं भार्या मे प्रियवादिनी । अन्नाभावान्न संदेहः प्रातर्यास्यति संक्षयम्

“更糟的是，我那言语柔和的妻子——她的喉咙因饥饿而干枯虚弱。由于缺乏食物，毫无疑问，她到清晨必将消瘦衰败。”

Verse 49

एवं चिंतयमानस्य मम सा दयिता ततः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयावनता स्थिता

当我如此思量之时，我的爱妻便俯首谦恭而立，柔声说出甘美之语。

Verse 50

मा नाथ कुरु पद्मानां विक्रयं धनलोभतः । कुरुष्व च हितं वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम्

“莫要啊，我的夫主，切勿因贪财而卖掉这些莲花。应当行真正有益之事——请听我此刻要对你说的话。”

Verse 51

उपवासो बलाज्जातः सस्याभावादसंशयम् । अस्माकं जागरं चापि भविष्यति बुभुक्षया

毫无疑问，由于没有粮食，禁食是迫不得已临到我们身上的；而我们的夜间守 vigil 也将如此——正因饥饿本身。

Verse 52

तत्रोभाभ्यां कृतं स्नानं दिवा सरसि शोभने । घर्मार्त्ताभ्यां श्रमार्त्ताभ्यां कृतदेवार्चनं तथा

在那里，两人于白昼在一方秀丽的湖中沐浴；虽为炎热与疲惫所困，仍同样奉行对神祇的礼拜。

Verse 53

तस्माद्देवं महाकालं पूजयामोऽधुना वयम् । पद्मैरेतैः परं श्रेय आवयोर्येन जायते

因此，如今让我们礼敬大黑天（Mahākāla）之神。以这些莲花奉献，至上的福祉与吉祥将为我们二人而生。

Verse 54

राजोवाच । उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः । तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः

国王说道：“噢，婆罗门中的至上者！随后，这位大自在天（Maheśvara）被他们二人欢喜之心所礼拜。以那些莲花为供，安住于清净与坚固之德，他们完成了祭拜。”

Verse 55

क्षुत्पीडया समायाता नैव निद्रा कथंचन । स्वल्पापि मंदिरे चात्र स्थितयोर्हरसन्निधौ

为饥饿所逼，睡意丝毫不临于我们——连一点也没有——当我们住在此处殿中，正处于哈罗（湿婆）亲临之侧。

Verse 56

ततः प्रभातसमये प्रोद्गते रविमंडले । मृतोऽहं क्षुधयाविष्टः स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

随后在黎明时分，当太阳的圆轮升起，我就在此地死去，被饥饿所压倒——噢，最尊贵的婆罗门啊。

Verse 57

अथ सा दयिता मह्यं तदादाय कलेवरम् । हर्षेण महताविष्टा प्रविष्टा हव्यवाहनम्

于是我所挚爱的女子抱起我的遗身，满怀巨大的欢喜，投入祭火之中。

Verse 58

तत्प्रभावादहं जातः कांतीनाथो महीपतिः । दशार्णाधिपतेः कन्या सापि जातिस्मरा सती

凭借那份威力，我转生为迦ṃ提那他（Kāṃtīnātha），为大地之王；她也转生为达舍阿尔那（Daśārṇa）之主的女儿，贞善而具宿命之忆。

Verse 59

ततः स्वयंवरं प्राप्ता मां विज्ञाय निजं पतिम् । मयापि सैव विज्ञाय पूर्वपत्नी समाहृता

其后，她来到自择婚（svayaṃvara）之会，认出我正是她的夫君，便选择了我；我亦认出她是我前世之妻，遂迎纳她为妃。

Verse 60

एतस्मात्कारणादस्य महाकालस्य जागरम् । वर्षेवर्षे च वैशाख्यां करोमि द्विजसत्तमाः

因此——噢，最上等的婆罗门——我每年在毗舍佉月（Vaiśākha）都为大时神摩诃迦罗（Mahākāla）修持通宵守夜（jāgaraṇa）。

Verse 61

अनया प्रियया सार्धं पुष्पधूपानुलेपनैः । पूजयित्वा महाकालं सत्यमेतन्मयोदितम्

与这位挚爱同在，我以花、香与香膏供奉大黑天（Mahākāla）；我宣告此言真实不虚。

Verse 62

कृतो विप्रा मया त्वेष स तदा रात्रिजागरः । यथाप्येतत्फलं जातं देवस्यास्य प्रभावतः

婆罗门诸位啊，那时我确已行了通宵守夜之仪；而此果报如是成就，皆由此神本身的威力所致。

Verse 63

अधुना श्रद्धया युक्तो यथोक्तविधिना ततः । यत्करोमि न जानामि किं मे संयच्छते फलम्

如今我怀着信心，依所说之法而行；然而我不知它将赐我何等果报。

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं मया सत्यं द्विजोत्तमाः । येन सत्येन तेनैष महाकालः प्रसीदतु

诸位最胜的二次生者啊，我已将这一切如实告知。凭此真实之言，愿此大黑天（Mahākāla）欢喜垂怜。

Verse 65

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । प्रचक्रुर्जपतेस्तस्य साधुवादाननेकशः

苏多说道：闻此言，诸位最胜婆罗门——惊异而目光炯然——屡屡以种种赞词称颂那位诵持者之王。

Verse 66

ब्राह्मणा ऊचुः । सत्यमुक्तं महीपाल त्वयैतदखिलं वचः । महाकालप्रसादेन न किंचिद्दुर्लभं भुवि

婆罗门们说道：“大王啊，你所言真实无妄，已将一切尽述。蒙大黑天（摩诃迦罗）之恩，在世间没有任何难以获得之事。”

Verse 67

तस्माद्विशेषतः सर्वे वर्षेवर्षे वयं नृप । करिष्यामोऽस्य देवस्य श्रद्धया रात्रिजागरम्

因此，大王啊，我们众人——尤其如此——将年复一年，以虔信为此神明举行通宵守夜之行。

Verse 68

ततः स पार्थिवस्ते च सर्व एव द्विजातयः । प्रचक्रुर्जागरं तस्य महाकालस्य संनिधौ

于是，那位国王与所有二次生者，确在大黑天（摩诃迦罗）亲临之前守持通宵之戒。

Verse 69

विशेषाद्धर्षसंयुक्ता विविधैर्गीतवादनैः । धर्माख्यानैश्च नृत्यैश्च वेदोच्चारैः पृथग्विधैः । तदारभ्य नृपाः सर्वे प्रचक्रुर्विस्मयान्विताः

他们怀着格外的欢喜，以种种歌咏与器乐，以宣说法义之故事，以舞蹈，并以多样方式诵持吠陀；自那时起，诸王皆怀惊叹之心，持续奉行此行。

Verse 70

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय स भूपतिः । पूजयित्वा महाकालं तांश्च सर्वान्द्विजोत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ हृष्टः ससैन्यः स्वपुरं प्रति

随后，在清净的黎明，国王起身；礼拜大黑天（摩诃迦罗），并恭敬供养诸位最胜婆罗门；辞别得允后，便率军欢喜返归本城。

Verse 71

ततः कालेन संप्राप्य देहान्तं स महीपतिः । संप्राप्तः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

此后，时至其期，身躯寿尽之时，那位国王证得至上住处——远离衰老与死亡。

Verse 72

एतद्वः सर्वमाख्यातं महाकालसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मण श्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

我已向诸位详尽宣说此由摩诃迦罗所兴起的《摩诃德行》（māhātmya），噢最胜婆罗门——其功德能灭尽一切罪业。

Verse 210

राजोवाच । रहस्यं परमं चैव यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । युष्माभिः कीर्तयिष्यामि तथाप्यखिलमेव हि

国王说道：“噢最胜的二次生者（dvija）啊，既然你们问我这至上秘义，我将为你们宣说；确然，我将毫无遗漏地尽述其全。”