Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

अत्र विष्णुपदी गंगा तत्क्षेत्रे तु द्विजोत्तमाः । तस्यां स्नानं करोत्वेष ततः शुद्धिमवाप्स्यति

Transliteration

atra viṣṇupadī gaṃgā tatkṣetre tu dvijottamāḥ | tasyāṃ snānaṃ karotveṣa tataḥ śuddhimavāpsyati

Translation

然而在此圣域之中，具名“毗湿奴足生”（Viṣṇupadī）的恒河现前，噢诸婆罗门之最胜者。若于其水中沐浴，便能获得清净。

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण) indeclinable adverb of place

• विष्णुपदी: Viṣṇupadī (name/epithet)
• विष्णुपदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णुपदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper epithet/name

• गंगा: Gaṅgā
• गंगा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्क्षेत्रे: in that sacred place/field
• तत्क्षेत्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तस्य क्षेत्रम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/समुच्चय-व्यतिरेकसूचक) particle

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born (brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana/Addressed group (सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (द्विजानाम् उत्तमाः)

• तस्याम्: in her/in it (in the Gaṅgā)
• तस्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मरूपेण

• करोतु: let (him) do
• करोतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एष: this person/he
• एष: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• ततः: then/thereafter
• ततः: Apadana (Ablative sense/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (अपादान/क्रमसूचक) indeclinable adverb

• शुद्धिम्: purity
• शुद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अवाप्स्यति: will obtain
• अवाप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śāṇḍilya (quoted within Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇupadī Gaṅgā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ (addressed: ‘O best of the twice-born’)

Visual Art Cues

Scene: A serene riverbank within a sacred kṣetra; the Viṣṇupadī Gaṅgā glows with sanctity as a pilgrim is urged to bathe for immediate purification.

Characters & Entities

• Viṣṇupadī Gaṅgā
• kṣetra
• dvijottama (brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When a supreme tīrtha is accessible, direct sacred bathing can grant purification more readily than severe penances.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viṣṇupadī Gaṅgā within this kṣetra is explicitly glorified as the purifier.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) in Viṣṇupadī Gaṅgā is prescribed to attain śuddhi (purification).