Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

शेषाः स्वकर्मणः प्राप्त्या सेवंते च यथोचितम् । स्वर्ग वा नरकं वापि सेवन्ते ते नराधिप

Transliteration

śeṣāḥ svakarmaṇaḥ prāptyā sevaṃte ca yathocitam | svarga vā narakaṃ vāpi sevante te narādhipa

Translation

其余众生，依各自所作业报，受其相应之果——或升天界，或堕地狱，噫，人中王者。

Word by Word

• शेषाः: the rest/others
• शेषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• स्वकर्मणः: of their own action
• स्वकर्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य कर्म)

• प्राप्त्या: by attainment/according to what is obtained
• प्राप्त्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• सेवन्ते: they experience/undergo
• सेवन्ते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• यथा: as
• यथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थक (as)

• उचितम्: properly/appropriately
• उचितम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (प्रातिपदिक; √वच् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as is proper)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• सेवन्ते: they experience
• सेवन्ते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नराधिप: O lord of men (king)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

Speaker

Bhīṣma

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Bhīṣma states the principle: others reap their own deeds and accordingly experience heaven or hell.

Characters & Entities

• Karma
• Svarga
• Naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Apart from special tīrtha-graces, beings generally meet the results of their own karma—heaven or hell according to deeds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse states the general karmic rule within a tīrtha-māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it provides a doctrinal frame of karmic recompense.