Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते

Transliteration

tato bhītyā viniṣkrāntastvayā devi na lakṣitaḥ | etasmātkāraṇājjātā tejohāniranindite

Translation

随后我因恐惧而退去——女神啊——你并未察觉。正因此缘故，清白无瑕者啊，我的威光遂告亏损。

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/हेतुबोधक (thereupon)

• भीत्या: out of fear
• भीत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• विनिष्क्रान्तः: went out/escaped
• विनिष्क्रान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + नि + √क्रम् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘विनिष्क्रम्’ = to go out

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• लक्षितः: noticed/seen
• लक्षितः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: लक्ष् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः (was noticed)

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• कारणात्: cause/reason
• कारणात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• जाताः: arose/was born
• जाताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘तेजोहानिः’ इत्यस्य विशेषणरूपेण

• तेजोहानिः: loss of splendor/energy
• तेजोहानिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तेजस् + हानि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (तेजसः हानिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अनिन्दिते: O blameless one
• अनिन्दिते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अ + निन्दित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Śakra (Indra)

Visual Art Cues

Scene: Indra retreats into shadow, glancing back with fear; his aura visibly dims (halo fading). Diti remains unaware, framed in maternal stillness; the atmosphere shows a subtle eclipse of radiance around Indra.

Characters & Entities

• Śakra
• Indra
• Diti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma brings immediate diminishment of tejas; Purāṇic narrative links inner moral breach with outer spiritual power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context is Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 22), but the verse does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.