Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

Transliteration

sa lakṣito mahādaityaścaṃdrārkābhyāṃ ca tatkṣaṇāt | nivedito hare rājannāyaṃ devo mahāsuraḥ

Translation

那大阿修罗立刻被日月二神识破，他们向哈里报告：“国王啊，这位‘天神’其实是个强大的阿修罗。”

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• लक्षितः: was noticed
• लक्षितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लक्ष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘noticed/recognized’

• महादैत्यः: the great demon
• महादैत्यः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महā + दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् दैत्यः)

• चन्द्रार्काभ्याम्: by the Moon and the Sun
• चन्द्रार्काभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन; द्वन्द्व (चन्द्रः च अर्कः च)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• तत्क्षणात्: immediately/at that moment
• तत्क्षणात्: Apadana (Source/अपाादान)
• Type: Noun
• Root: तत् + क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष (तस्मिन् क्षणे)

• निवेदितः: was reported
• निवेदितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-विद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘reported/informed’

• हरे: to Hari / O Hari
• हरे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• देवः: a god
• देवः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• महासुरः: a great demon
• महासुरः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महā + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् असुरः)

Speaker

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa-type narration within Māhātmya frame)

Skanda Dialogue

Listener: mahīpati (king)

Visual Art Cues

Scene: Sūrya and Soma, radiant on either side, point out the disguised Rāhu; a messenger gestures toward Hari/Viṣṇu, who is poised to respond; the moment is charged with revelation.

Characters & Entities

• Rāhu (implied as mahā-daitya)
• Candra
• Sūrya (Arka)
• Hari (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth is eventually revealed; cosmic witnesses (Sun and Moon) symbolize that deception cannot remain hidden.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.