Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततस्तेषां तु यो ज्येष्ठो मांसादः प्रत्युवाच तम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

Transliteration

tatasteṣāṃ tu yo jyeṣṭho māṃsādaḥ pratyuvāca tam | kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā vinayāvanataḥ sthitaḥ

Translation

随后，他们中年长者——食肉者——合掌恭敬，谦卑俯身而立，答复于他。

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (thereupon/then)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोध (but/indeed)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• ज्येष्ठः: eldest
• ज्येष्ठः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः)

• मांसादः: meat-eater
• मांसादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक) + अद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (मांसम् अदति)

• प्रत्युवाच: replied
• प्रत्युवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति (उपसर्ग) + उद् (उपसर्ग) + वच् (धातु)
• Form: लिट्/परिपूर्णभूत (Perfect-like narrative past) परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• तम्: to him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• कृताञ्जलिपुटः: with hands folded (in reverence)
• कृताञ्जलिपुटः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √कृ) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कृतः अञ्जलि-पुटः येन)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); अव्ययभाव (having become)

• विनयावनतः: bowed down humbly
• विनयावनतः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + अवनत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √नम्)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (विनयेन अवनतः)

• स्थितः: stood
• स्थितः: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (stood/remained)

Speaker

Eldest of the three pretas (māṃsādaḥ)

Visual Art Cues

Scene: The eldest preta, though terrifying, folds his hands in añjali and bows before the king, signaling a respectful dialogue about to unfold.

Characters & Entities

• pretas
• māṃsāda (flesh-eater preta)
• King Vidūratha (addressed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even fearsome beings may acknowledge rightful authority and humility; karmic suffering can produce reverence and openness to dharmic remedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not mentioned in this verse; it introduces the speaking preta who will likely connect their plight to tīrtha-based expiation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the posture of añjali signals supplication and the start of instructive discourse.