Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तथा चित्रांगदस्तत्र जाबालिसहितो नृपः । कुमार्या सहितः सार्द्धं नग्नया तत्समुत्थया । सन्तिष्ठते तदग्रे तु शप्तो जाबालिना पुरा

Transliteration

tathā citrāṃgadastatra jābālisahito nṛpaḥ | kumāryā sahitaḥ sārddhaṃ nagnayā tatsamutthayā | santiṣṭhate tadagre tu śapto jābālinā purā

Translation

同样，奇特朗格达王也在那里，与贾巴利仙人在一起；还有一位由此因缘而生的赤身少女，他因昔日被贾巴利诅咒而伫立在神前。

Word by Word

• तथा: likewise/thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थ (thus/likewise)

• चित्रांगदः: Citrāṅgada
• चित्रांगदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• जाबालिसहितः: accompanied by Jābāli
• जाबालिसहितः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जाबालि + सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तृतीया-तत्पुरुषः (जाबालिना सहितः = accompanied by Jābāli)

• नृपः: the king
• नृपः: Apposition (सम्बोधन/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुमार्या: with a maiden
• कुमार्या: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: कुमारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• सहितः: together with
• सहितः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (चित्रांगदः/नृपः)

• सार्द्धम्: together
• सार्द्धम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with/together)

• नग्नया: naked
• नग्नया: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नग्ना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कुमार्या)

• तत्समुत्थया: arisen from that (cause/origin)
• तत्समुत्थया: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् + समुत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्मात् समुत्था = arisen from that)

• सन्तिष्ठते: stands/remains
• सन्तिष्ठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तदग्रे: in front of that
• तदग्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य अग्रे = in front of that)

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (but/indeed)

• शप्तः: cursed
• शप्तः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जाबालिना: by Jābāli
• जाबालिना: Karana/Agent-in-passive (Instrumental agent/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: जाबालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly)

Speaker

Sūta (narrative description)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Before a shrine, King Citrāṅgada stands with sage Jābāli; beside them a maiden stands unclothed, marked by an uncanny/discordant appearance; pilgrims look on, some mocking, some awed; the deity’s sanctum anchors the scene.

Characters & Entities

• Citrāṅgada
• Jābāli
• Kumārī
• Citrapīṭha
• Citreśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic sacred sites preserve moral narratives—curses and their consequences—so pilgrims learn dharma through place-based memory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra of Citrapīṭha associated with Lord Citreśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse introduces the site-legend that motivates subsequent offerings and worship.