Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

अथ देवः समालोक्य तां श्रद्धां तस्य गोपतेः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः

Transliteration

atha devaḥ samālokya tāṃ śraddhāṃ tasya gopateḥ | provāca darśanaṃ gatvā bhagavāṃstripurāṃtakaḥ

Translation

尔时，主宰——摧灭三城者（Tripurāntaka）——见那牧主（gopati）之信心，便前来赐予达尔善（darśana），亲临其前而开示言说。

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Adhikarana (Discourse marker/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम् (masc. nom. sg.)

• समालोक्य: having seen
• समालोक्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-लोक् (धातु) → समालोक्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having seen/observed’

• ताम्: that (her/it)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचनम् (fem. acc. sg.)

• श्रद्धाम्: faith; devotion
• श्रद्धाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचनम् (fem. acc. sg.)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी; एकवचनम् (gen. sg.)

• गोपतेः: of the lord of cows; of the cowherd-lord
• गोपतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गोपति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (गवां पतिः); पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचनम् (masc. gen. sg.)

• प्रोवाच: said; spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच्/वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम् (3rd sg. perfect)

• दर्शनम्: a vision; appearance
• दर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचनम् (neut. acc. sg.)

• गत्वा: having gone; having approached
• गत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having gone/approached’

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम् (masc. nom. sg.)

• त्रिपुरांतकः: the destroyer of Tripura
• त्रिपुरांतकः: Karta (Apposition/सम्बोधन-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (त्रिपुरस्य अन्तकः); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम् (masc. nom. sg.; epithet of Śiva)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (narrative audience)

Visual Art Cues

Scene: Tripurāntaka, radiant and compassionate, steps into the devotee’s presence after observing his faith; the moment just before divine speech, charged with stillness.

Characters & Entities

• Tripurāntaka
• Gopati
• Śraddhā
• Darśana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā draws the deity near—divine grace manifests as darśana and personal guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Himalayan tīrtha-setting of Nāgarakhaṇḍa 122, where Tripurāntaka grants darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it highlights the result of prior worship—darśana and divine communication.