Adhyaya 1

Verse 1

। ओंनमः पुरुषोत्तमाय । अथ स्कान्दे महापुराणे षष्ठनागरखण्डप्रारम्भः । व्यास उवाच । स धूर्जटि जटाजूटो जायतां विजयाय वः । यत्रैकपलितभ्रांतिं करोत्यद्यापि जाह्नवी

唵——敬礼至上之主普鲁绍塔玛。今于《斯坎达摩诃往世书》中，第六部《那伽罗分卷》开篇。毗耶娑曰：愿结发持髻之主——杜尔贾提——赐汝等胜利；在其圣前，迄今阇诃那毗（恒河）仍现“一缕白发”之幻相，殊为奇瑞。

Verse 2

ऋषय ऊचुः । हरस्य पूज्यते लिंगं कस्मादतन्महामते । विशेषात्संपरित्यज्य शेषांगानि सुरासुरैः

诸仙人曰：大智者啊，为何哈罗（湿婆）之林伽受人礼拜——尤其为诸天与阿修罗所奉——而其余肢体却被搁置不敬？

Verse 3

तस्मादेतन्महाबाहो यथावद्वक्तुमर्हसि । सांप्रतं सूत कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

因此，勇臂者啊，请如法如理为我等详说。此刻，苏多啊，我们怀着极深的好奇，渴望听闻其全貌与细节。

Verse 4

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिरुदाहृतः । कीर्तयिष्ये तथाप्येनं नमस्कृत्य स्वयंभुवे

苏多曰：诸位所提出的此问，确是沉重而重大。即便如此，我仍将宣说——先向自生之主斯瓦扬布顶礼致敬。

Verse 5

आनर्तविषये चास्ति वनं मुनिजनाश्रयम् । मनोज्ञं सर्वसत्त्वानां सर्वर्तुफलितद्रुमम्

在阿那尔塔之地，有一片林苑为牟尼圣者所依止；悦乐一切众生，诸树四时皆结果实。

Verse 6

तत्राश्रमपदं रम्यं सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । अस्ति तापससंकीर्णं वेदध्वनिविराजितम्

其处有一处可爱精舍之地，为温和众生所常至；充满苦行者，并以吠陀诵声而辉映。

Verse 7

अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशिभिस्तथा । दन्तोलूखलिभिर्विप्रैः सेवितं चाश्मकुट्टकैः

那神圣林苑为严持誓戒的婆罗门所常至：或唯饮水而住，或唯依风而生，或仅食落叶；或以齿如臼而磨，或以石捣谷而活——如是诸苦行者侍奉其地。

Verse 8

स्नानहोमपरैश्चैव जपस्वाध्यायतत्परैः । वानप्रस्थैस्त्रिदण्डैश्च हंसैश्चापि कुटीचरैः

其间亦住有专志圣浴与火供者，勤修持咒与吠陀自诵者；有林居的婆那普拉斯塔，有持三杖的出家者，有“天鹅”圣贤（haṃsa），亦有居茅庵的隐修者。

Verse 9

स्नातकैर्यतिभिर्दान्तैस्तथा पंचाग्निसाधकैः । कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवांस्त्रिपुरांतकः

彼处充满已成礼法的snātaka、调御自心的出家者（yati），以及修“五火苦行”者；而后时日既久，世尊三城摧灭者——特里普拉安塔卡（Tripurāntaka）遂现。

Verse 10

सतीवियोगसंतप्तो भ्रममाण इतस्ततः । तस्मिन्वने समायातः सौम्यसत्त्वनिषेविते

因与萨蒂离别之痛而心如灼烧，祂四处漂泊，遂来到那片森林——为温良安宁的众生所常栖之地。

Verse 11

क्रीडंति नकुला यत्र सार्धं सर्पैःप्रहर्षिताः । पञ्चाननाश्च मातंगैर्वृषदंशास्तथाखुभिः । काकाः कौशिकसंघैश्च वैरभावविवर्जिताः

在那里，獴与蛇欢然同戏；狮与象相伴；素来啮咬伤害之类也与鼠同处；甚至乌鸦与猫头鹰群聚——一切全然无有怨敌之心。

Verse 12

ततश्च भगवान्रुद्रो दृष्ट्वाश्रमपदं तदा । नग्नः कपालमादाय भिक्षार्थं प्रविवेश सः

随后，主鲁陀罗见到那处精舍之地，便入内乞食——裸身而行，手持骷髅钵。

Verse 13

अथ तस्य समालोक्य रूपं गात्रसमुद्भवम् । अदृष्टपूर्वं तापस्यः सर्वाः कामवशं गताः

随后，她们望见祂身相所显的绝妙之美——前所未见——诸位女苦行者尽皆落入欲念的支配之中。

Verse 14

गृहकर्म परित्यज्य गुरुशुश्रूषणानि च । मिथः संभाषणं चक्रुः स्थानेस्थाने च ताः स्थिताः

她们抛下家务，甚至连侍奉长者与师尊之事也不顾，便三三两两站在各处彼此交谈。

Verse 15

एका सा कापि धन्या या चक्रे तस्यावगूहनम् । विश्रब्धा सर्वगात्रेषु तापसस्य महात्मनः

她们之中有一位女子——自以为最为有福——便拥抱那位大苦行圣者，心无疑惧，紧贴其全身诸肢。

Verse 16

तथान्याः कौतुकाविष्टा धावंत्यः सर्वतोदिशम् । दृश्यंते तं समुद्दिश्य विस्तारितविलोचनाः

其余诸女亦为好奇所驱，四方奔走；人们见她们朝他疾趋而来，双目圆睁，急切凝望。

Verse 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

有的女子仅半身涂抹香膏；有的只在一只眼上点抹黑眸膏。又有的头发只半束半挽；还有的惊惶之下弃下孩童，奔走而出。

Verse 18

एवमालोक्यमानः स कामिनीभिर्महेश्वरः । बभ्राम राजमार्गेण भिक्षां देहीति कीर्तयन्

就这样，在众女注目之下，摩醯首罗沿着王道徘徊行走，高声唱呼：“施我乞食！”

Verse 19

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तं तथा विगतांबरम् । कामोद्भवकरंस्त्रीणां प्रोचुः कोपारुणेक्षणाः

于是诸牟尼见他如此赤身——能令妇女情欲生起者——便以怒火灼目，双眼赤红而发言。

Verse 20

यस्मात्पाप त्वयास्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । तस्माल्लिंगं पतत्वाशु तवैव वसुधातले

“罪人啊！既然你嘲弄并玷辱了我们的修行林（āśrama），因此愿你的林伽（liṅga）立刻坠落——就在这大地表面！”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे भूमौ लिंगं तस्य पपात तत् । भित्त्वाथ धरणीपृष्ठं पातालं प्रविवेश ह

就在那一刻，他的林伽（liṅga）坠落于地；裂开大地表层，直入帕塔拉（Pātāla，地下界）。

Verse 22

सोऽपि लिंगपरित्यक्तो लज्जायुक्तो महेश्वरः । गर्तां गुर्वीं समाश्रित्य भ्रूणरूपः समाविशत्

连大自在天（Maheśvara）也——失却林伽而满怀羞惭——依止于一处深坑，化作胎儿之形，进入其中。

Verse 23

अथ लिंगस्य पातेन त्रैलोक्यभयशंसिनः । उत्पाता दारुणास्तस्थुः सर्वत्र द्विजसत्तमाः

随后，由于林伽的坠落，预示三界将遭恐惧的可怖凶兆在各处显现，噢，最胜的再生者啊。

Verse 24

शीर्यते गिरिशृङ्गाणि पतंत्युल्का दिवापि च । त्यजंति सागराः सर्वे मर्यादां च शनैः शनैः

群山之巅崩裂；流星竟在白昼坠落。诸海也渐渐离弃其疆界与岸限。

Verse 25

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । शक्रविष्णुमुखा जग्मुर्यत्र देवः पितामहः

于是诸天众神心神为惧所震——由释迦罗（因陀罗）与毗湿奴领前——前往神圣的毗多摩诃（梵天）所在之处。

Verse 26

प्रोचुश्च प्रणताः स्तुत्वा स्तोत्रैः सुश्रुतिसंभवैः । त्रैलोक्ये सृष्टिरूपं यत्कमलासनसंस्थितम्

他们俯首顶礼，以出自神圣吠陀的赞颂之歌称扬他；继而启言于那位在三界中具足创造之相、安坐莲华宝座的梵天。

Verse 27

किमिदं किमिदं देव वर्तते ह्यधरोत्तरम् । त्रैलोक्यं सकलं येन व्याकुलत्वमुपागतम्

“这是怎么回事——这究竟是什么，主宰啊，竟以违常之态、上下颠倒般地发生？因此三界一切都陷入骚动不安。”

Verse 28

प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यंते पद्मसंभव । किं सांप्रतमकालेऽपि भविष्यति परिक्षयः

“莲华所生者（梵天）啊，已见如同劫尽坏灭的征兆。难道如今也将有毁灭——失其时节、未及其期——而降临吗？”

Verse 29

सर्वेषां सुरमर्त्यानां दैत्यानां मन्त्रकोविदः । गतिर्भयार्तदेहानां सर्वलोकपितामहः

“对一切众生——诸天与世人，乃至底提耶——他皆通达神圣的谋议与真言；而对被恐惧所逼迫的身心而言，万界之祖父毗多摩诃（梵天）即是归依与所向。”

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां चतुराननः । उवाच सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

四面者（梵天）听闻诸天之言后，久入禅思，以天眼洞见其事，遂开口宣说。

Verse 31

प्रलयस्य न कालोऽयं सांप्रतं सुरसत्तमाः । शृणुध्वं यन्निमित्तोत्था महोत्पाता भवन्त्यमी

诸位天中最胜者啊，此刻并非劫坏（普拉拉耶）之时。且听我言：这些大凶兆皆由特定因缘而起。

Verse 32

ऋषिभिः पातितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । शापेनानर्तके देशे कलत्रार्थे महात्मभिः

诸仙（ṛṣi）以诅咒之力，将诸神之神、持三叉戟者（Śūlin）的林伽掷落；在阿那尔塔迦之地，因一桩关乎妻室之事，出自大德圣者的咒诅。

Verse 33

तेनैतद्व्याकुलीभूतं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः

因此，三界一切——动者与不动者——尽皆惊扰不安。故而我们当往彼处，往大自在天（摩诃伊湿伐罗）所在之地。

Verse 34

येनास्मद्वचनाच्छीघ्रं तल्लिंगं निदधाति सः । नो चेद्भविष्यति व्यक्तमकाले चापि संक्षयः । त्रैलोक्यस्यापि कृत्स्नस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

凡听从我等之言而速速重立彼林伽者，必能消弭此患；若不然，则毁灭将昭然发生，甚至未及其时，遍及三界全体。此乃我所宣说之真实。

Verse 35

अथ देवगणाः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ

于是诸天众神皆至，由梵天与毗湿奴为首——并有阿底提耶众、婆苏众、鲁陀罗众、毗湿毗天众，以及双阿湿毗尼…

Verse 36

प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । गर्तामध्यगतः सुप्तो लज्जया परया वृतः

他们急速赶往那处，主大自在天所在之地——他卧睡于坑穴中央，被极深的羞惭所遮覆。

Verse 37

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । नमस्ते जगदाधार शशिराजितशेखर

诸天说道：顶礼于你，诸神之主，赐予 भक्त无畏者！顶礼于你，支撑世界者，发髻之巅饰以月王！

Verse 38

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमापस्त्वं मही विभो । त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

你即是祭祀；你即是“vaṣaṭ”之呼；你即是诸水；你即是大地，遍一切的主。由你创造此一切——三界，以及一切动与不动之众。

Verse 39

त्वं पासि च सुरश्रेष्ठ तथा नाशं नयिष्यसि । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रस्त्वं चंद्रस्त्वं दिवाकरः

你护持，诸神中最胜者；你亦引导万有归于寂灭。你即是毗湿奴；你即是四面梵天；你即是月；你即是日。

Verse 40

त्वया विना महादेव न किंचिदिह विद्यते । अपि कृत्वा महत्पापं नरो देव धरातले

离开您，噢摩诃提婆，此处实无一物可存。纵使世间之人，噢主宰，在大地上犯下重罪——

Verse 41

तव नामापि संकीर्त्य प्रयाति त्रिदिवालयम् । महादेव महादेव महादेवेति कीर्तनात्

仅以歌咏您的圣名，便能抵达三天之居处。以唱诵“摩诃提婆、摩诃提婆、摩诃提婆”——凭此名号的祈颂（kīrtana）。

Verse 42

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । सद्यः प्रलयमायांति महादेवेति कीर्तनात्

亿万如梵杀（brahmahatyā）般极重之罪，以及亿万亿万难以言喻的可怖罪业，皆因唱诵“摩诃提婆”而当下灭尽。

Verse 43

विप्रो यथा मनुष्याणां नदीनां वा महार्णवः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

如婆罗门在人中为最上，如大海在诸河中为最上，如是您安住于对一切诸天的主宰之位。

Verse 44

नक्षत्राणां यथा चंद्रः प्रदीप्तानां दिवाकरः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

如月在群星中为最上，如日在诸光明中为最上，如是您安住于对一切诸天的主宰之位。

Verse 45

धातूनां कांचनं यद्वद्गंधर्वाणां च नारदः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

正如黄金为诸金属之首，纳罗陀为诸乾闼婆之尊，如是汝安住于统御一切诸天之主权。

Verse 46

ओषधीनां यथा सस्यं नगानां हेमपर्वतः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

正如谷粮为诸草木之首，金山为诸山之尊，如是汝安住于统御一切诸天之主权。

Verse 47

तस्मात्कुरु प्रसादं नः सर्वेषां च नृणां विभो । संधारय पुनर्लिंगं स्वकीयं सुरसत्तम

因此，主宰啊，愿赐恩于我等，并及一切人类。诸天中最胜者啊，请再度举起并护持汝自有的神圣林伽。

Verse 48

नोचेज्जगत्त्रयं देव नूनं नाशममुपेष्यति । यद्येतद्भूतले लिङ्गं पतति स्थास्यति प्रभो

否则，天神啊，三界必将确然走向毁灭，主宰啊——若此林伽坠落大地，并停留其上。

Verse 49

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्बृषभध्वजः । प्रोवाच प्रणतान्सर्वांस्तान्देवान्व्रीडयान्वितः

苏多说道：闻彼等之言后，具牛旗之世尊，带着几分含羞的矜持，对那一切俯首礼拜于前的诸天开口说道。

Verse 50

मया सतीवियोगार्तियुक्तेन सुरसत्तम । लिंगमेतत्परित्यक्तं शापव्याजाद्द्विजन्मनाम्

噢，诸天中最胜者，我因与萨蒂离别之苦而悲恸，便舍弃了此灵伽——借口说是由“二次生者”（婆罗门）所宣之诅咒。

Verse 51

कोऽलं पातयितुं लिंगं ममैतद्भुवनत्रये । देवो वा ब्राह्मणो वापि वेत्थ यूयमपि स्फुटम्

在三界之中，谁能使我这灵伽坠落——无论是天神，抑或婆罗门？你们自己也明明白白知道。

Verse 52

तस्मान्नैव धरिष्यामि लिंगमेतद्धरातलात् । किमनेन करिष्यामि भार्यया परिवर्जितः

因此，我不再于大地之上扶持此灵伽。既失去妻子，我还要它作甚？

Verse 53

देवा ऊचुः । तव कांता सती नाम या मृता प्राक्सुरोत्तम । सा जाता मेनकागर्भे गौरी नाम हिमाचलात्

诸天说道：噢，诸神中最胜者，你所钟爱的萨蒂，昔日虽已逝去，如今已在梅那迦之胎再生——名为高丽，为喜马察罗之女。

Verse 54

भविष्यति पुनर्भार्या तवैव त्रिपुरांतक । तस्माल्लिंगं समादाय कुरु क्षेमं दिवौकसाम्

她将再次成为你的正妻，噢，诛灭三城者。故当执持此灵伽，护佑天界众生之安泰。

Verse 55

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति मे लिंगं यदि देवा द्विजातयः । पूजयंति प्रयत्नेन तर्हीदं धारयाम्यहम्

天中之天说道：从今日起，若诸天与二次生者以殷勤之心礼拜我的林伽，我便将护持并安立此林伽。

Verse 56

ब्रह्मोवाच । अहं तव स्वयं लिंगं पूजयिष्यामि शंकर । तथान्ये विबुधाः सर्वे किं पुनर्भुवि मानवाः

梵天说道：噢，商羯罗，我将亲自礼拜你的林伽；其余诸神亦复如是——更何况世间的人类呢！

Verse 57

ततः प्रविश्य पातालं देवैः सार्धं पितामहः । स्वयमेवाकरोत्पूजां तस्य लिंगस्य भक्तितः

随后，祖父神（梵天）与诸天同入帕塔拉界，出于虔敬，亲自为那神圣林伽行供养之礼。

Verse 58

तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा । तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः

紧接着，毗湿奴以信心净化其心而礼拜；其余诸神亦皆如此，自释迦罗（因陀罗）起，皆具足圣信（śraddhā）。

Verse 59

ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः । प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्

于是，大自在天（摩诃提婆）心生欢喜，对祖父神（梵天）说了这些话，也对谦恭俯身而立的婆苏提婆（毗湿奴）一并开示。

Verse 60

भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम् । वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

我对你们二人已极为欢喜；因此，吉祥者啊，从我这里领受你们所愿之恩赐吧，即便那恩赐极其难得。

Verse 61

तावूचतुः । यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम् । आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्

二者说道：“若你欢喜，诸天之主啊，请借由林伽赐予我们三分共享的住处，使我们得以同归一处、成为合一的依止。”

Verse 62

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः । स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्

苏多说道：“主说‘如是’，便应允了；随后取起林伽，将其安置于相应之处——那林伽为诸天众神之主所礼敬。”

Verse 63

ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः । कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः

随后，毗多摩诃（梵天）取来黄金，依其形相亲自铸成一尊林伽，欢喜地以己手安立于彼处。

Verse 64

प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन् । लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्

随后他宣告道：“噢，婆罗门们！”并高呼“善哉（Sādhu）！”使三界齐鸣回响；诸天住于天界者皆侧耳聆听。

Verse 65

मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम् । ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्

今日我以黄金铸成此林伽；它将在帕塔拉处处闻名，号为“哈塔凯湿伐罗”。

Verse 66

तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः । मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः

同样，其他人也以虔敬之心，用黄金等诸材，并以宝石、珍珠与贵重珠玉，铸作形制完备的林伽。

Verse 67

त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम् । मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा

凡于一日三时礼敬此圣相者，必得至上归趣。舍弃泥制之林伽与卑金属所作之林伽，而在此奉行最为尊胜的供养。

Verse 68

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः । जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः

如是言毕，四面梵天偕诸天众往三界天界而去；而月冠之主（湿婆）亦归于凯拉萨。

Verse 69

एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः । हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः

正因如此，此处之林伽为诸天与阿修罗同所礼敬；尤以暂置哈拉（湿婆）其他至上形相与肢分，而专崇此林伽为要。

Verse 70

ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः । भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्

自此以后，梵天（Brahmā）亲自于彼处依此林伽而安住；世尊婆苏提婆（Vāsudeva，即毗湿奴）亦复如是——因此，此林伽确应作为湿婆（Śiva）而受礼敬供奉。

Verse 71

यस्तु पूजयते नित्यं श्रद्धायुक्तेन चेतसा । त्र्यंबकाच्युतब्रह्माद्यास्तेन स्युः पूजितास्त्रयः

然而，凡以具足信心之心念日日礼拜者——由此人，三者皆已受礼：三目主特里央巴迦（Tryambaka，湿婆）、不堕者阿周陀（Acyuta，毗湿奴）与梵天（Brahmā）。

Verse 72

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शिवलिंगं प्रपूजयेत् । स्पर्शयेदीक्षयेन्नित्यं कीर्तयेच्च द्विजोत्तमाः

因此，当以一切努力礼拜湿婆林伽。噢，最胜之二生者，当日日触之、观之，并且高声称扬赞颂之。