Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60
Devanagari script
इति शप्तः प्रण्म्यैनं पादोपग्रहपूर्वकम् । हाहेति च ब्रुवन्गाढं साश्रुनेत्रं सगद्गदम्
Transliteration
iti śaptaḥ praṇmyainaṃ pādopagrahapūrvakam | hāheti ca bruvangāḍhaṃ sāśrunetraṃ sagadgadam
Translation
他既受诅咒，便先抱住其足而顶礼；又呼喊“哀哉！哀哉！”，在极度痛楚中诉说——双目盈泪，声音因悲恸而哽咽。
Word by Word
इतिthus
इति:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (thus)
शप्तःcursed
शप्तः:
Karta (Participant described)
TypeAdjective
Rootशप्त (प्रातिपदिक; √शप् PPP)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अहं/सः—वक्तृ-प्रसङ्गे)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya-visheṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु—प्रणम् (to bow)
एनम्him
एनम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
पादोपग्रहपूर्वकम्after first clasping (his) feet
पादोपग्रहपूर्वकम्:
Kriya-visheṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootपाद (प्रातिपदिक) + उपग्रह (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रयोगः क्रियाविशेषणत्वेन; अर्थः—‘पादोपग्रहं पूर्वं कृत्वा’ (after/with first grasping the feet)
हाalas!
हा:
Exclamation
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formविस्मय/शोकसूचक निपात (interjection)
हाalas!
हा:
Exclamation
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formविस्मय/शोकसूचक निपात (interjection)
इतिsaying
इति:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक (quotative)
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
ब्रुवन्speaking, saying
ब्रुवन्:
Karta (Agent, participial)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
गाढम्intensely, deeply
गाढम्:
Kriya-visheṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootगाढ (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative) अर्थः—intensely
साश्रुनेत्रम्with tearful eyes
साश्रुनेत्रम्:
Viśeṣaṇa (Descriptive)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गवत् ‘with’) + अश्रु (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमासः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (ब्रुवन्/तम्—भाववर्णन) अर्थः—‘अश्रुणि नेत्रे यस्य’
सगद्गदम्with a choked/stammering voice
सगद्गदम्:
Viśeṣaṇa (Descriptive)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गवत् ‘with’) + गद्गद (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमासः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; अर्थः—‘गद्गदं (कण्ठं/वाणीं) यस्य’
Speaker
Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa’s frame narration)
Visual Art Cues
Scene: The cursed man collapses at the brāhmaṇa’s feet, clasping them; tears stream as he cries ‘hā hā’; the brāhmaṇa stands stern, embodying dharma’s weight.
Characters & Entities
B
BhārgavaFAQs
When faced with the results of wrongdoing, humility and sincere remorse are the beginning of inner correction.
No tīrtha is mentioned in this verse.
No formal rite is prescribed; the act shown is supplication—bowing and holding the feet as a cultural-religious gesture of seeking grace.