Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

भूतांबिका हरसिद्धिस्तथामूः संप्राप्य तस्थुर्नृपविस्मयंकराः । श्रीचंडिकाऽश्वास्य ततौ घटोत्कचं प्रोवाच वाक्यं महता स्वरेण

Transliteration

bhūtāṃbikā harasiddhistathāmūḥ saṃprāpya tasthurnṛpavismayaṃkarāḥ | śrīcaṃḍikā'śvāsya tatau ghaṭotkacaṃ provāca vākyaṃ mahatā svareṇa

Translation

怖陀安比迦、哈罗悉地等诸女神到来并立于其处，使诸王惊异。随后，圣旃提迦安慰伽陀乌迦遮，以洪亮威严之声宣说。

Word by Word

• भूताम्बिका: Bhūtāmbikā
• भूताम्बिका: कर्ता (सूच्य-समुच्चयः)
• Type: Noun
• Root: भूत + अम्बिका (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-नाम

• हरसिद्धिः: Harasiddhi
• हरसिद्धिः: कर्ता (सूच्य-समुच्चयः)
• Type: Noun
• Root: हर + सिद्धि (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-नाम

• तथा: thus, likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: thus)

• अमूः: those (feminine ones)
• अमूः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• संप्राप्य: having reached
• संप्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Gerundial)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय-प्रयोगः; ‘having reached’

• तस्थुः: stood
• तस्थुः: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• नृपविस्मयङ्कराः: causing the king’s astonishment
• नृपविस्मयङ्कराः: विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: नृप + विस्मय + कर (प्रातिपदिके)
• Form: बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; (नृपाणां विस्मयं कुर्वन्ति ये)

• श्रीचण्डिका: Śrī-Caṇḍikā
• श्रीचण्डिका: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: श्री + चण्डिका (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-नाम

• अश्वास्य: having consoled
• अश्वास्य: पूर्वकाल-क्रिया (Gerundial)
• Type: Verb
• Root: आ-श्वस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय-प्रयोगः; ‘having consoled/encouraged’

• ततौ: extended (her attention), proceeded
• ततौ: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: तन् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• घटोत्कचम्: Ghaṭotkaca
• घटोत्कचम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: घटोत्कच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; नाम

• प्रोवाच: said, spoke forth
• प्रोवाच: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वाक्यम्: a statement, words
• वाक्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• महता: with great
• महता: करण (Instrument/means)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; स्वरेण इत्यस्य विशेषणम्

• स्वरेण: voice, tone
• स्वरेण: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating; direct speech begins with Śrī Caṇḍikā in next verse

Skanda Dialogue

Listener: pārthivāḥ (kings)

Visual Art Cues

Scene: A fierce yet maternal goddess (Śrī Caṇḍikā) stands before Ghaṭotkaca, one hand raised in reassurance, the other gripping a weapon; kings in the background recoil in astonishment as her voice seems to shake the sky.

Characters & Entities

• Bhūtāmbikā
• Harasiddhi
• Śrī Caṇḍikā
• Ghaṭotkaca
• Kings

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī not only destroys evil but also restores steadiness—comforting devotees and revealing the dharmic reason behind events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly praised in this verse, though Harasiddhi is also known as a famed Śākta/Śaiva shrine-name in later tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.