Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
अथ क्षुधाबलं ज्ञात्वा मामौदरिकसत्तमम् । क्रूरं साहसिकं चैव न स्तौषि क्षमिणां वरः
Transliteration
atha kṣudhābalaṃ jñātvā māmaudarikasattamam | krūraṃ sāhasikaṃ caiva na stauṣi kṣamiṇāṃ varaḥ
Translation
或是你知我之力为饥饿所驱——我乃贪食者中之最——便以为我残酷而鲁莽，因此仍不赞颂我，噢，忍辱者中的至善。
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/प्रारम्भसूचक अव्यय (then/now)
क्षुधाof hunger
क्षुधा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
बलम्strength
बलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
औदरिकाgluttonous/belly-driven
औदरिका:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउदर (प्रातिपदिक) + ठक्/इक (तद्धित)
Formतद्धितान्त विशेषण (औदरिका = उदरसम्बन्धी/उदरप्रधान), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
सत्तमम्the best/excellent
सत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित)
Formउत्तमत्ववाचक (superlative), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying माम्)
क्रूरम्cruel
क्रूरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying माम्)
साहसिकम्rash/violent
साहसिकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसाहसिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying माम्)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
स्तौषिyou praise
स्तौषि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
क्षमिणाम्of the patient/forbearing ones
क्षमिणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षमिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
वरःthe best/excellent one
वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
Speaker
Deducted (contextual): Bhīma (noted for great appetite and might)
Skanda Dialogue
Listener: Bhārata (addressed figure)
Visual Art Cues
Scene: The speaker reveals a terrifying aspect—‘foremost among the voracious’—yet stands as protector. The devotee, ‘best among the patient’, hesitates to praise due to fear. The scene contrasts fierce energy (hunger-force) with the virtue of kṣamā.
Characters & Entities
K
Kṣamiṇāṃ vara (Yudhiṣṭhira implied)FAQs
Do not reduce a person to faults or temperament; assess dhārmic contribution and respond with fairness.
None.
None.