Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 58›Shloka 44
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

मुख्यत्वं सर्वतीर्थानामर्घं चापि पितामहात् । किंतु नात्मगुणा वाच्याः सतामेतत्सदा व्रतम् । परोक्षेपि स्वप्रशंसा ब्रह्माणमपि चालयेत्

Transliteration

mukhyatvaṃ sarvatīrthānāmarghaṃ cāpi pitāmahāt | kiṃtu nātmaguṇā vācyāḥ satāmetatsadā vratam | parokṣepi svapraśaṃsā brahmāṇamapi cālayet

Translation

纵然此处在一切圣地（tīrtha）中居于首位，且曾受祖父神毗多摩诃（梵天 Brahmā）之敬献与礼敬，仍不可宣扬自身功德——此乃贤善之人恒常的誓戒。即便含蓄的自我称赞，也能扰动乃至梵天。

Word by Word
मुख्यत्वम्pre-eminence
मुख्यत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख्यत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वतीर्थानाम्of all pilgrimage-places
सर्वतीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (all + tīrthas)
अर्घम्value/honor
अर्घम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पितामहात्from Pitāmaha (Brahmā)
पितामहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
किंतुbut
किंतु:
Sambandha (Contrast/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिंतु (अव्यय)
Formव्यतिरेकबोधक-अव्यय (adversative conjunction: 'but')
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
आत्मगुणाःone's own merits
आत्मगुणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (one's own qualities)
वाच्याःshould be spoken (of)
वाच्याः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (gerundive/णीयत् or यत् sense: 'to be spoken'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicative)
सताम्of the good/virtuous
सताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
व्रतम्vow/principle
व्रतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परोक्षेin absence/behind one's back
परोक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपरोक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: 'even')
स्वप्रशंसाself-praise
स्वप्रशंसा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + प्रशंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (praise of oneself)
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
चालयेत्might shake/disturb
चालयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative/Potential), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
Speaker

Dharma (personified)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: महीसागर-संगम

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: धर्म-उपदेश का दृश्य: एक महात्मा/धर्म-देवता विनय का नियम बताता है; पीछे संगम-तीर्थ का वैभव; ब्रह्मा का सूक्ष्म संकेत (कमलासन/हंस/वेद) ‘अहंकार-चंचलता’ के रूपक रूप में।

Characters & Entities
B
Brahmā (Pitāmaha)
D
Dharma
G
Guha (contextual addressee)
T
Tīrthas

FAQs

True holiness is paired with humility; saints keep a vow of not advertising their own greatness, even when it is real.

The same premier tīrtha/saṅgama under discussion in this adhyāya—described as foremost among pilgrimage places and honored by Brahmā.

A moral-vrata is prescribed: refrain from speaking of one’s own virtues (avoid sva-praśaṁsā).

←Previous Verse
Next Verse→