Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52
Devanagari script
न पृथग्जायते ध्येयाद्धारणां यः समास्थितः । एवमेतां दुरारोहां भूमिमास्थाय योगवित्
Transliteration
na pṛthagjāyate dhyeyāddhāraṇāṃ yaḥ samāsthitaḥ | evametāṃ durārohāṃ bhūmimāsthāya yogavit
Translation
于坚住持念（dhāraṇā）者，心不复与所观之境相离。如此，通达瑜伽者既登此难至之地步……
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
पृथक्separately
पृथक्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकार/भेदवाचक adverb: separately)
जायतेarises/is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ध्येयात्from the object of meditation
ध्येयात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootध्येय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान/ablative (from the object of meditation)
धारणाम्concentration (dhāraṇā)
धारणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
समास्थितःhas attained/has become established in
समास्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘यः’ इति पदस्य विशेषणम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक adverb: thus)
एताम्this
एताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘भूमिम्’ इति पदस्य विशेषणम्
दुरारोहाम्hard to ascend
दुरारोहाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘भूमिम्’ इति पदस्य विशेषणम्
भूमिम्stage/ground
भूमिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आस्थायhaving attained/ascended
आस्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव/gerund (absolutive)
योगवित्knower of yoga
योगवित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (योगं वेत्ति इति)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvara-khaṇḍa narrative style)
Visual Art Cues
Scene: A yogin climbing a steep inner mountain labeled ‘dhāraṇā-bhūmi’; at the summit, the meditator and Śiva’s form visually overlap, symbolizing non-separation; the path is narrow and demanding.
FAQs
True dhāraṇā is unbroken unity of attention with the dhyeya; it is a difficult but essential yogic stage.
No tīrtha is mentioned; the text is mapping inner yogic progression.
Steady establishment in dhāraṇā—maintaining non-separation from the chosen dhyeya.