Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55
Devanagari script
व्यायामे लभते मातुः क्लेशं व्याधेश्च वेदनाम् । अलक्ष्याः पितृमातृभ्यां जायंते व्याधयः पराः
Transliteration
vyāyāme labhate mātuḥ kleśaṃ vyādheśca vedanām | alakṣyāḥ pitṛmātṛbhyāṃ jāyaṃte vyādhayaḥ parāḥ
Translation
母亲劳作用力时，它便感受母之辛苦，亦觉疾病之痛。更有微细难见之病，亦由父母而生。
Word by Word
व्यायामेin exertion / exercise
व्यायामे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्यायाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
लभतेobtains
लभते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
मातुःof the mother
मातुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
क्लेशम्distress
क्लेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
व्याधेःof disease
व्याधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-बोधक-निपातः (conjunction)
वेदनाम्pain
वेदनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेदना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अलक्ष्याःunnoticed / unobserved
अलक्ष्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (व्याधयः)
पितृमातृभ्याम्by the father and mother
पितृमातृभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः; (पितरौ च मातरौ च) इति; द्विवचनार्थे द्वन्द्वः; तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्
जायन्तेare born / arise
जायन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्, आत्मनेपदम्
व्याधयःdiseases
व्याधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पराःsevere / great
पराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (व्याधयः)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), by section-wide deduction (Māheśvara-khaṇḍa narration to sages)
Visual Art Cues
Scene: The fetus reacts to the mother’s exertion and illness; subtle ‘unseen’ ailments are shown as faint shadow-forms emerging from parental figures toward the womb.
FAQs
Interdependence and inherited conditions shape embodied life; dharma includes responsible conduct that reduces harm to dependents.
No sacred geography is referenced.
No direct prescription; the verse functions as a caution about conduct and wellbeing.