Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

एकीकृत्य सदा धीमान्नंदभद्रः समास्थितः । तस्यैवं वर्ततः साधोः स्पृहयंत्यपि देवताः

Transliteration

ekīkṛtya sadā dhīmānnaṃdabhadraḥ samāsthitaḥ | tasyaivaṃ vartataḥ sādhoḥ spṛhayaṃtyapi devatāḥ

Translation

如是，智者难陀跋陀罗恒常摄心为一，安住不动。见此圣者之行，连诸天也心生向往。

Word by Word

• एकीकृत्य: having unified/made one
• एकीकृत्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: एकी + कृ (धातु) → एकीकृत्य (क्त्वा-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive), पूर्वकाले

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• धीमान्: wise
• धीमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नन्दभद्रः: Nandabhadra
• नन्दभद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दभद्र (प्रातिपदिक, नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामपद, कर्मधारय-रूप (नन्दः च भद्रः इव/नन्द-भद्रः)

• समास्थितः: steadfast/established
• समास्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + स्था (धातु) → समास्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (pronoun)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• वर्ततः: while he is living/acting
• वर्ततः: Sambandha (Genitive absolute-like/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) → वर्तत् (शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• साधोः: of the virtuous man
• साधोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• स्पृहयन्ति: desire/long for
• स्पृहयन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (also/even)

• देवताः: the deities
• देवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Nandabhadra seated in unwavering posture, hands in japa or añjali; above, devas hover with reverent longing, their faces expressing admiration rather than superiority.

Characters & Entities

• Nandabhadra
• devatāḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, integrated living in dharma becomes so luminous that even divine beings admire and aspire to it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No geographic site is named; the ‘holy place’ is the saint’s stabilized life itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it highlights ekāgratā (inner collectedness) and steadfast sadācāra.