Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

ओंगं गणपतये नमः ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः ओंगं गुरुभ्यो नमः इति आकाशे ओंकौं कुलदेव्यै नमः ॐ नंदिने नमः ओंमहाकालाय नमः ओंधात्रे विधात्रै नमः । ततः प्रविस्य लिंगाच्च किञ्चिद्दक्षिणतः शुचिः । उदङ्मुखः क्षणं ध्यायेत्समकायासनस्थितः

Transliteration

oṃgaṃ gaṇapataye namaḥ oṃkṣāṃ kṣetrapālāya namaḥ oṃgaṃ gurubhyo namaḥ iti ākāśe oṃkauṃ kuladevyai namaḥ oṃ naṃdine namaḥ oṃmahākālāya namaḥ oṃdhātre vidhātrai namaḥ | tataḥ pravisya liṃgācca kiñciddakṣiṇataḥ śuciḥ | udaṅmukhaḥ kṣaṇaṃ dhyāyetsamakāyāsanasthitaḥ

Translation

“唵伽ṃ，礼敬伽那帕提（象头神）。唵刹āṃ，礼敬刹特罗帕罗——圣域守护者。唵伽ṃ，礼敬诸师（Guru）。”随后，于旷朗虚空中诵：“唵考ṃ，礼敬家族女神”；并诵：“唵，礼敬难丁（Nandin）；唵，礼敬摩诃迦罗（Mahākāla）；唵，礼敬达特利（Dhātṛ）与毗达特利（Vidhātṛ）。”继而入殿，身心清净，立于林伽右侧稍许，面向北方，端身安坐于坐法中，刹那观想静修。

Word by Word

• ओंगम्: oṃ-gaṃ (seed syllable)
• ओंगम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् + गम् (बीज/मन्त्रपद)
• Form: मन्त्रबीजम्; अव्ययवत् प्रयोगः (उच्चारणपदम्)

• गणपतये: to Gaṇapati
• गणपतये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गणपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्; indeclinable salutation

• ओंक्षाम्: oṃ-kṣāṃ (seed syllable)
• ओंक्षाम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् + क्षाम् (बीज/मन्त्रपद)
• Form: मन्त्रबीजम्; अव्ययवत् प्रयोगः

• क्षेत्रपालाय: to the guardian of the sacred area
• क्षेत्रपालाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्रपाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (क्षेत्रस्य पालः); पुल्लिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्

• ओंगम्: oṃ-gaṃ
• ओंगम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् + गम् (बीज/मन्त्रपद)
• Form: मन्त्रबीजम्; अव्ययवत् प्रयोगः

• गुरुभ्यः: to the gurus/teachers
• गुरुभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे चतुर्थी/पञ्चमी बहुवचनम्; here dative plural

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्ययम्; quotative marker

• आकाशे: in the sky/space
• आकाशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; locative singular

• ओंकौम्: oṃ-kauṃ (seed syllable)
• ओंकौम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् + कौम् (बीज/मन्त्रपद)
• Form: मन्त्रबीजम्; अव्ययवत् प्रयोगः

• कुलदेव्यै: to the family deity (goddess)
• कुलदेव्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कुलदेवी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (कुलस्य देवी); स्त्रीलिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्

• ओम्: oṃ
• ओम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् (प्रणव)
• Form: प्रणवः; मन्त्रारम्भ-बीजम्

• नन्दिने: to Nandin
• नन्दिने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्

• ओम्: oṃ
• ओम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् (प्रणव)
• Form: प्रणवः; मन्त्रारम्भ-बीजम्

• महाकालाय: to Mahākāla
• महाकालाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महाकाल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (महान् कालः); पुल्लिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्

• ओम्: oṃ
• ओम्: Sambandha (Mantra utterance/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ओम् (प्रणव)
• Form: प्रणवः; मन्त्रारम्भ-बीजम्

• धात्रे: to Dhātṛ (the creator/supporter)
• धात्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• विधात्रै: to Vidhātṛ (the ordainer)
• विधात्रै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विधातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्ययम्

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम्; then

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विश् (धातु) उपसर्गः प्र; क्त्वा/ल्यप्
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययकृदन्तम्; absolutive: having entered

• लिङ्गात्: from the liṅga
• लिङ्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम्; ablative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्; and

• किञ्चित्: a little
• किञ्चित्: Sambandha (Degree/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
• Form: परिमाणवाचक-अव्ययम्; a little/somewhat

• दक्षिणतः: to the right
• दक्षिणतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दक्षिणतः (अव्यय)
• Form: दिक्/स्थानवाचक-अव्ययम्; to the right/on the south side

• शुचिः: pure/clean
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; nominative singular

• उदङ्मुखः: facing north
• उदङ्मुखः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उदङ् + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (उदङ् दिशि मुखं यस्य); पुल्लिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; nominative singular

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (Extent/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; accusative singular used adverbially (for a moment)

• ध्यायेत्: should meditate
• ध्यायेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; should meditate

• समकायासनस्थितः: seated in posture with body held straight/even
• समकायासनस्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम + काय + आसन + स्थित (कृदन्त; √स्था धातु)
• Form: बहुपद-तत्पुरुषसमासः (समः कायः यस्य; आसने स्थितः); भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; nominative singular

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Characters & Entities

• Gaṇapati
• Kṣetrapāla
• Guru
• Kuladevī
• Nandin
• Mahākāla
• Dhātṛ
• Vidhātṛ
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching Śiva begins with honoring guardians, teachers, and attendant deities, cultivating humility and ritual purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is specified; the verse gives a generally applicable shrine-entry liturgy within the Skanda Purana’s Shaiva framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite salutatory mantras to Gaṇapati, Kṣetrapāla, gurus, Kuladevī, Nandin, Mahākāla, Dhātṛ and Vidhātṛ; then enter, stand slightly to the right of the liṅga, face north, and meditate briefly with steady posture.