Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 37›Shloka 68
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

तत्र च प्रैयव्रतो घृतपृष्टिनामा तत्पुत्राममधुरुहमेघपृष्ठस्वदामऋताश्वलोहितार्णववनस्पतिइतिसप्तपुत्रनामांकितानि सप्त वर्षाणि

Transliteration

tatra ca praiyavrato ghṛtapṛṣṭināmā tatputrāmamadhuruhameghapṛṣṭhasvadāmaṛtāśvalohitārṇavavanaspatiitisaptaputranāmāṃkitāni sapta varṣāṇi

Translation

在那里，普赖耶弗拉塔系的统治者名为 Ghṛtapṛṣṭha。七个伐尔沙（地区）以其七子之名命名：Mamadhuruha、Meghapṛṣṭha、Svadāma、Ṛtāśva、Lohitārṇava、Vanaspati，以及另一个以成其七数。

Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
प्रैयव्रतःPrai(y)avrata (a person)
प्रैयव्रतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रैयव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
घृतपृष्टिनामाnamed Ghṛtapṛṣṭi
घृतपृष्टिनामा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघृतपृष्टि + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (घृतपृष्टि इति नाम यस्य) विशेषणम् (qualifying प्रैयव्रतः)
तत्his
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (qualifying पुत्राः)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अमधुरुहःAmadhuruha (name)
अमधुरुहः:
Karta (Appositional/नाम)
TypeNoun
Rootअमधुरुह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पुत्र-नाम (proper name)
मेघपृष्ठःMeghapṛṣṭha (name)
मेघपृष्ठः:
Karta (Appositional/नाम)
TypeNoun
Rootमेघ + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (मेघस्य पृष्ठम्) नामरूपेण
स्वदामाSvadāmā (name)
स्वदामा:
Karta (Appositional/नाम)
TypeNoun
Rootस्वदामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पुत्र-नाम
ऋताश्वःṚtāśva (name)
ऋताश्वः:
Karta (Appositional/नाम)
TypeNoun
Rootऋत + अश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (ऋतस्य अश्वः) नामरूपेण
लोहितार्णवःLohitārṇava (name)
लोहितार्णवः:
Karta (Appositional/नाम)
TypeNoun
Rootलोहित + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (लोहितः अर्णवः) नामरूपेण
वनस्पतिःVanaspati (name)
वनस्पतिः:
Karta (Appositional/नाम)
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पुत्र-नाम
इतिthus
इति:
Discourse marker (उद्धरण-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-सूची-समाप्तिसूचक (quotative)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषणम् (qualifying पुत्र/वर्ष)
पुत्रनामाङ्कितानिmarked with the sons’ names
पुत्रनामाङ्कितानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्र + नाम + अङ्कित (प्रातिपदिक; अङ्कित = अङ्क्(धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (पुत्रनामभिः अङ्कितानि = marked by sons' names)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषणम् (qualifying वर्षाणि)
वर्षाणिregions/years (varṣas)
वर्षाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Krauñcadvīpa (mythic)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmographic tableau: an island-continent (dvīpa) shown as a mandala with seven labeled regions; at the center a royal figure (Ghṛtapṛṣṭha) with seven sons indicated as emanating or seated in a semicircle, each associated with a region.

Characters & Entities
K
Krauñcadvīpa
G
Ghṛtapṛṣṭhi
P
Priyavrata (lineage)
M
Mamadhuruha
M
Meghapṛṣṭha
S
Svadāma
Ṛ
Ṛtāśva
L
Lohitārṇava
V
Vanaspati

FAQs

Purāṇic geography preserves memory through lineage—righteous kingship and named regions reflect ordered cosmic governance.

Krauñcadvīpa is described via its ruler and regional divisions; it is a cosmic sacred region rather than a single terrestrial tīrtha.

No explicit ritual is prescribed; the verse is primarily cosmographical and genealogical.

←Previous Verse
Next Verse→