Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 96

एवमुक्ते विघ्नराज्ञा प्रतीतेऽस्थापयच्च तम् । तस्मादसौ सदाभ्यर्च्यश्चतुर्थ्यां च विशेषतः

evamukte vighnarājñā pratīte'sthāpayacca tam | tasmādasau sadābhyarcyaścaturthyāṃ ca viśeṣataḥ

障碍之王(Vighnarāja)如此言说并允诺之后,便安立了那位神祇。因此应当常常礼拜,尤其在月相第四日——卡图尔提(Caturthī)。

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
उक्तेwhen (it was) said
उक्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + उक्त (कृदन्त, क्त/PPP)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; लोके 'एवम् उक्ते' = 'when this was said' (सप्तमी-तत्पुरुषार्थे)
विघ्नराज्ञाby Vighnarāja (lord of obstacles)
विघ्नराज्ञा:
Karana/Karta (Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootविघ्नराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः विघ्नानां राजा इति षष्ठी-तत्पुरुषः
प्रतीतेwhen (he was) satisfied/assenting
प्रतीते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्रति-इ (धातु) + प्रतीत (कृदन्त, क्त/PPP)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; 'विघ्नराज्ञा' इत्यनेन सह सप्तमी-सम्बन्धः (locative absolute)
अस्थापयत्he installed/caused to be set up
अस्थापयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
तम्him/that (one)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इत्यव्ययीभाववत् प्रयोगः; हेत्वर्थे अपादान-भावः (from that/therefore)
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: always)
अभ्यर्च्यhaving worshipped
अभ्यर्च्य:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootअभि-अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
चतुर्थ्याम्on the fourth (lunar day)
चतुर्थ्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक-शब्दः
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formप्रकार/विशेषवाचक-अव्यय (adverb: especially)

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Tirtha: Kumāreśvara

Type: kshetra

Scene: Vighnarāja consents; the deity is installed. The shrine is shown with ritual implements; emphasis on Caturthī worship is implied by lunar symbolism or calendar motif.

V
Vighnarāja (Gaṇeśa)
C
Caturthī
P
pratiṣṭhā (establishment)

FAQs

Ritual practice gains power when aligned with divine sanction; regular worship sustains auspiciousness.

The Kumāreśvara locality where the established presence is to be worshipped continually, with Caturthī emphasized.

Daily worship, and special observance of worship on Caturthī (the fourth lunar day), linked to Vighnarāja.