Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

श्रुत्वा स क्लिन्नसर्वांगो द्वाःस्थं राजा वचोऽब्रवीत् । अमात्यान्द्रष्टुमिच्छामि शीघ्रमानय मा चिरम्

Transliteration

śrutvā sa klinnasarvāṃgo dvāḥsthaṃ rājā vaco'bravīt | amātyāndraṣṭumicchāmi śīghramānaya mā ciram

Translation

听罢此言，国王因惊惶而遍体湿透，便对守门者说道：“我欲见诸大臣；速速召来，勿得迟延。”

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (gerund), अव्ययभाव

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्लिन्न-सर्वाङ्गः: with all limbs drenched
• क्लिन्न-सर्वाङ्गः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्लिन्न (कृदन्त, √क्लिद्) + सर्व (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘all-limbs wet/soaked’), विशेषणम् (of सः/राजा)

• द्वाःस्थम्: the doorkeeper
• द्वाःस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वार् (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘door-attendant’)

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वचः: words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अमात्यान्: ministers
• अमात्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: तुमुन् (infinitive), अव्ययभाव

• इच्छामि: I wish
• इच्छामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb)

• आनय: bring
• आनय: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः आ-

• मा: do not
• मा: Nishedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अव्यय (prohibitive particle)

• चिरम्: for long / long time
• चिरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverbial accusative)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience

Visual Art Cues

Scene: The daitya king, sweating and shaken, calls the doorkeeper; the palace corridor and threshold are emphasized; messengers rush to summon ministers.

Characters & Entities

• Tāraka (implied as king of the daityas)
• Amātya
• Dvāḥstha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A ruler must respond swiftly and responsibly to grave news by seeking wise counsel rather than acting impulsively.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse; it is a narrative transition within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on royal procedure—summoning ministers for counsel.