Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 161
Devanagari script
धिक्ततो जन्म वीराणां श्लाघ्यं हि मरणं क्षणात् । तदस्माभिः सहैनं त्वं क्षतुमर्हसि वासव
Transliteration
dhiktato janma vīrāṇāṃ ślāghyaṃ hi maraṇaṃ kṣaṇāt | tadasmābhiḥ sahainaṃ tvaṃ kṣatumarhasi vāsava
Translation
“若英雄之生畏缩其责，实当可耻；而刹那赴死，反堪称颂。故此，婆娑婆啊，你当与我们一道制止他。”
Word by Word
धिक्shame! fie!
धिक्:
Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootधिक् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-अव्यय (interjection of censure)
ततःthan that; from that
ततः:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; अपादान/तुलनार्थ (than that/from that)
जन्मbirth; life
जन्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वीराणाम्of heroes
वीराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
श्लाघ्यम्praiseworthy
श्लाघ्यम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootश्लाघ्य (प्रातिपदिक; श्लाघ् धातोः यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतौ-अव्यय (particle: indeed/for)
मरणम्death
मरणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षणात्in a moment; instantly
क्षणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कालवाचक
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
अस्माभिःwith us; by us
अस्माभिः:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
सहtogether with
सह:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formसहकारक-अव्यय (preposition-like: with)
एनम्him
एनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
क्षतुम्to endure/forbear
क्षतुम्:
Karma (Infinitive goal/कर्म)
TypeVerb
Rootक्षन्/क्षि? (धातु) → क्षतु (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); अर्थः: ‘क्षन्तुम्/क्षन्तुं’ इव—पाठभेदसम्भव; क्रियार्थक
अर्हसिyou ought; you are fit
अर्हसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
वासवO Vāsava (Indra)
वासव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
Devas (collectively) addressing Vāsava (Indra) within Sūta’s narration
Skanda Dialogue
Listener: Vāsava (Indra)
Visual Art Cues
Scene: A forceful admonition: a deva (or leader among devas) gestures sharply, condemning cowardice; Indra is urged to join in restraining the formidable being. The composition should feel like a martial pep-talk before battle.
Characters & Entities
V
Vāsava (Indra)D
DevasV
Vīras (heroes)FAQs
Heroism is measured by fearless duty and self-sacrifice, yet true valor also includes restraining destructive excess.
None.
None.