Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

इत्युक्तो दंडवद्देवीं प्रणम्यावस्थितः पुरः । माता ततस्तमालिंग्य कृत्वोत्संगे च वीरकम्

Transliteration

ityukto daṃḍavaddevīṃ praṇamyāvasthitaḥ puraḥ | mātā tatastamāliṃgya kṛtvotsaṃge ca vīrakam

Translation

他闻言便如杖般全身投地礼拜女神，随后立于她前。于是圣母拥抱他，并将毗罗迦（Vīraka）安置在自己膝上。

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)

• उक्तः: having been told
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle)

• दण्डवत्: prostratingly
• दण्डवत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दण्डवत् (अव्यय/उपमान)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverbial: 'like a staff', prostrate)

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नम् (धातु) → प्रणम्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (absolutive/gerund): 'having bowed'

• अवस्थितः: stood
• अवस्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अव-स्था (धातु) → अवस्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (PPP) प्रयुक्तः स्थित्यर्थे (stood/was standing)

• पुरः: in front
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (in front)

• माता: the mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereafter)

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• आलिङ्ग्य: having embraced
• आलिङ्ग्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-लिङ्ग् (धातु) → आलिङ्ग्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): 'having embraced'

• कृत्वा: having placed
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (कृदन्त, त्वा)
• Form: त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): 'having placed/made'

• उत्सङ्गे: on (her) lap
• उत्सङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• वीरकम्: the child Vīraka
• वीरकम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A devotee/child stands before Umā after a full prostration; the Mother lifts and embraces him, placing Vīraka on her lap—an intimate, domestic divine tableau with Gaṇas nearby.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī/Umā)
• Mātā (the Mother Goddess)
• Vīraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Complete surrender (daṇḍavat praṇāma) draws the compassionate, motherly embrace of the Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No location is praised in this verse; it focuses on devotional gesture and Devī’s response.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied devotional practice is daṇḍavat-praṇāma (full prostration) as an expression of humility.