Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44
Devanagari script
ज्वालयत्यनिशं सोऽग्निर्दुश्चिकित्स्योऽसुखावहः । विलोक्य हरनिःश्वासज्वालाभस्मीकृतं स्मरम्
Transliteration
jvālayatyaniśaṃ so'gnirduścikitsyo'sukhāvahaḥ | vilokya haraniḥśvāsajvālābhasmīkṛtaṃ smaram
Translation
那火焰无间燃烧——难以医治，唯增苦恼——尤当目睹斯摩罗被哈罗（湿婆）之息焰焚成灰烬之时。
Word by Word
ज्वालयतिkindles/burns
ज्वालयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु) [णिच्-प्रत्यय: ज्वालयति]
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; णिच् (causative)
अनिशम्unceasingly
अनिशम्:
None
TypeIndeclinable
Rootअनिशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
सःthat/he
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
दुश्चिकित्स्यःhard to cure
दुश्चिकित्स्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुश्चिकित्स्य (प्रातिपदिक: दुर् + चिकित्स्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (अग्निः)
असुखावहःbringing unhappiness
असुखावहः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसुखावह (प्रातिपदिक: अ + सुख + आवह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (अग्निः)
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
None
TypeIndeclinable
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
हरनिःश्वासज्वालाभस्मीकृतम्reduced to ashes by the flame of Hara’s breath
हरनिःश्वासज्वालाभस्मीकृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर-निःश्वास-ज्वाला-भस्मीकृत (प्रातिपदिक: हर + निःश्वास + ज्वाला + भस्मीकृत)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (हरस्य निःश्वासस्य ज्वालया भस्मीकृतम्); विशेषण (स्मरम्)
स्मरम्Kāma (Love-god)
स्मरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A stark vision: Kāma as a charred, ash-grey figure; Śiva’s breath visualized as a flame-stream; surrounding beings recoil while an inner ‘love-fever’ still burns in the hearts of onlookers.
Characters & Entities
Ś
Śiva (Hara)K
Kāma (Smara)FAQs
Desire can become an unceasing inner disease; liberation begins by recognizing its painful, compulsive nature.
No site is praised in this verse; it continues the Kāma-dahana storyline.
None directly; the implied discipline is inner restraint (saṃyama) rather than an external rite.