Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

गोकर्णेश्वरमभ्यर्च्य हाटकेशमथो व्रजेत् । अस्थिक्षेप तडागे च दृष्ट्वा वै कीकसेश्वरम्

gokarṇeśvaramabhyarcya hāṭakeśamatho vrajet | asthikṣepa taḍāge ca dṛṣṭvā vai kīkaseśvaram

如法供奉果迦耳尼自在天(Gokarṇeśvara)后,当往哈塔克自在天(Hāṭakeśa)。并于名为“阿斯提克舍帕”(Asthikṣepa)的池畔,确应瞻礼吉迦塞自在天(Kīkaseśvara)。

गोकर्णेश्वरम्Gokarṇeśvara
गोकर्णेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोकर्ण-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (गोकर्णस्य ईश्वरः) षष्ठी-तत्पुरुषः
अभ्यर्च्यhaving worshipped
अभ्यर्च्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि√अर्च् (धातु; क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभावः; क्त्वान्त (absolutive) — ‘having worshipped’
हाटकेशम्Hāṭakeśa
हाटकेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहाटक-ईश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (हाटकस्य ईशः) षष्ठी-तत्पुरुषः
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक (particle) — ‘then’
व्रजेत्should go
व्रजेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√व्रज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — ‘he should go’
अस्थिक्षेपat Asthikṣepa (place of bone-casting)
अस्थिक्षेप:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्थि-क्षेप (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (अधिकरण); (अस्थीनां क्षेपः) षष्ठी-तत्पुरुषः; पद्ये ‘अस्थिक्षेप-तडागे’ इति समाससंबन्धः
तडागेin the pond
तडागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतडाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण — ‘in/at the pond’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु; क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभावः; क्त्वान्त — ‘having seen’
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/खल्वर्थक (particle) — ‘indeed’
कीकसेश्वरम्Kīkaseśvara
कीकसेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकीकस-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कीकसस्य ईश्वरः) षष्ठी-तत्पुरुषः

Skanda

Tirtha: Asthikṣepa-taḍāga (within Kāśī circuit)

Type: kund

Scene: A devotee performs pūjā at Gokarṇeśvara, then walks to a market-adjacent shrine of Hāṭakeśa; finally, a quiet pond labeled Asthikṣepa reflects lamps as the pilgrim bows at Kīkaseśvara nearby.

G
Gokarṇeśvara
H
Hāṭakeśa
A
Asthikṣepa Taḍāga
K
Kīkaseśvara
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Pilgrimage in Kāśī combines pūjā (active worship) with darśana (reverent seeing), sanctifying both action and intention.

Asthikṣepa Taḍāga (a sacred pond) and the associated shrines—Gokarṇeśvara, Hāṭakeśa, and Kīkaseśvara—within Kāśī.

Worship (abhyarcana) of Gokarṇeśvara and then visiting the other shrines; the mention of Asthikṣepa pond implies tīrtha-visitation associated with ancestral/ritual purity themes.