Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

व्यास उवाच । शृणु सूत महाभाग यथा स्कंदेन भाषितः । महामहोत्सवः शंभोः पृच्छते कुंभसंभवे

Transliteration

vyāsa uvāca | śṛṇu sūta mahābhāga yathā skaṃdena bhāṣitaḥ | mahāmahotsavaḥ śaṃbhoḥ pṛcchate kuṃbhasaṃbhave

Translation

毗耶娑说道：听着，吉祥的苏多啊，且听天军神（Skanda）所宣说——在壶生圣者阿伽斯提耶面前，人们如何询问湿婆（Śambhu）的大庆典。

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• शृणु: hear, listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य)

• यथा: as, how
• यथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (conjunction/adverb: ‘as/how’)

• स्कन्देन: by Skanda
• स्कन्देन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• भाषितः: spoken
• भाषितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाष् (धातु) → भाषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (अध्याय/वृत्तान्तः इत्यादि) अव्यक्त-सम्बन्धः

• महामहोत्सवः: the great festival
• महामहोत्सवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + महोत्सव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् महोत्सवः)

• शम्भोः: of Śambhu (Śiva)
• शम्भोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• पृच्छते: asks, inquires
• पृच्छते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• कुम्भसम्भवे: in/unto Kumbhasambhava (Agastya)
• कुम्भसम्भवे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कुम्भात् सम्भवः = कुम्भसम्भवः); सम्बोधनार्थे/अधिकरणे प्रयोगः

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śambhu’s Mahāmohotsava in Kāśī (chapter topic)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: Frame narrative: Vyāsa instructs Sūta to listen to Skanda’s account; Agastya (kumbha-sambhava) inquires about Śambhu’s grand festival—suggesting an assembly of sages and a forthcoming vivid festival tableau in Kāśī.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Sūta
• Skanda
• Śambhu (Śiva)
• Agastya (Kumbhasaṃbhava)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred tradition is transmitted through disciplined listening (śravaṇa) and authoritative dialogue, centering devotion to Śiva’s festival glory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter belongs to Kāśī Khaṇḍa (Varanasi’s sacred geography), introducing a narrative about Śambhu’s great festival associated with Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed; the verse enjoins attentive listening to the account of the mahotsava.