Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

सर्वाविद्याः प्रसन्नाः स्युस्तस्य लिंगस्य सेवनात् । तद्दक्षिणे तु वीरेशो महासिद्धि विधायकः

Transliteration

sarvāvidyāḥ prasannāḥ syustasya liṃgasya sevanāt | taddakṣiṇe tu vīreśo mahāsiddhi vidhāyakaḥ

Translation

侍奉彼林伽，则一切学艺诸支皆变得和悦而可得。其南方有“毗罗伊沙”，能赐予大悉地（灵性成就）。

Word by Word

• सर्वाविद्याः: all knowledges/arts
• सर्वाविद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व-विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाः एव विद्याः)

• प्रसन्नाः: pleased
• प्रसन्नाः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विद्याः इति)

• स्युः: would be / become
• स्युः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• तस्य: of that
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सेवनात्: from serving/attendance
• सेवनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सेवन (प्रातिपदिक; √सेव् + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन

• तद्दक्षिणे: to its south
• तद्दक्षिणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद्-दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य दक्षिणे)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)

• वीरेशः: Vīreśa (name of the deity/liṅga)
• वीरेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वीराणाम् ईश्वरः)

• महासिद्धि: great accomplishment
• महासिद्धि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा-सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः (महती सिद्धिः)

• विधायकः: bestower/producer
• विधायकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विधायक (प्रातिपदिक; √धा + ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वीरेशः इति)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vidyeśvara-liṅga; Vīreśa-liṅga (south of Vidyeśvara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers lamp and flowers at Vidyeśvara; behind, subtle imagery of Sarasvatī-like vidyā-śakti smiling; to the south, a more austere shrine of Vīreśa with yogins in meditation, suggesting siddhi.

Characters & Entities

• Vidyeśvara (implied antecedent)
• Vīreśa
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True knowledge (vidyā) and higher accomplishment (siddhi) are presented as fruits of devoted service to Śiva in Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga associated with bestowing vidyā (contextually Vidyeśvara) and the southern shrine Vīreśa in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā (devoted attendance/worship) of the liṅga is the stated means for receiving vidyā and approaching siddhi.