Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5
Devanagari script
तदौत्सुक्येन स मुनिः प्रेर्यमाण उवाच ह । नारद उवाच । देवदेव तव क्रीडाखिलं ब्रह्मांडगोलकम् । मासा द्वादश ये नाथ ते सारिफलके गृहाः
Transliteration
tadautsukyena sa muniḥ preryamāṇa uvāca ha | nārada uvāca | devadeva tava krīḍākhilaṃ brahmāṃḍagolakam | māsā dvādaśa ye nātha te sāriphalake gṛhāḥ
Translation
因好奇心所驱，圣贤开口说道。那罗陀言：噢，诸神之神，这整个宇宙之球不过是你的神圣游戏。噢，主宰，十二个月如同此戏局棋盘上的格位。
Word by Word
तत्by that
तत्:
Karana (Cause/Instrument)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण (औत्सुक्येन)
औत्सुक्येनby eagerness/curiosity
औत्सुक्येन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootऔत्सुक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; (सः) अप्पोजिशन
प्रेर्यमाणःbeing impelled
प्रेर्यमाणः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-ईर्/प्र-√ईर् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त (Present Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (मुनिः) विशेषण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
हindeed
ह:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
नारदःNārada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
देवदेवO god of gods
देवदेव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव-देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
क्रीडाखिलम्the whole play
क्रीडाखिलम्:
Karta (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootक्रीडा-अखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
ब्रह्माण्डगोलकम्the cosmic-egg sphere (universe-globe)
ब्रह्माण्डगोलकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड-गोलक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; (क्रीडाखिलम्) विशेषण/अप्पोजिशन
मासाःmonths
मासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; (मासाः) विशेषण
येwhich
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सारिफलकेon the game-board (sārī-board)
सारिफलके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसारि-फलक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
गृहाःare houses/squares
गृहाः:
Karta (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
Speaker
Nārada
Characters & Entities
N
NāradaŚ
ŚivaD
Devī (implied)B
Brahmāṇḍa (cosmic sphere)T
Twelve monthsFAQs
Cosmic time (months and cycles) is portrayed as part of the Lord’s līlā, inviting a devotional, non-anxious vision of existence.
The teaching is delivered in the Kailāsa setting; the Kāśīkhaṇḍa uses such episodes to deepen reverence for Śiva’s sovereignty central to Kāśī’s glory.
None directly; it provides cosmological symbolism rather than a rite.